Thiên Chúa tạo dựng vũ trụ: Khởi đầu của mọi sự và mặc khải về tình yêu vô biên của Đấng Tạo Hóa

"Lúc khởi đầu, Thiên Chúa sáng tạo trời đất" (St 1,1).

Không phải ngẫu nhiên mà Kinh Thánh mở đầu bằng câu nói ấy. Trước khi kể về các tổ phụ, các ngôn sứ hay lịch sử của dân Chúa, Kinh Thánh dẫn con người trở về với cội nguồn của mọi sự. Mọi vật hiện hữu trên trời dưới đất đều bắt nguồn từ Thiên Chúa. Ngài không chỉ là Đấng hiện diện ở điểm khởi đầu của lịch sử nhưng còn là nguyên lý và cùng đích của toàn thể vũ trụ.

Trong thế giới cổ đại, nhiều dân tộc có những câu chuyện khác nhau về nguồn gốc của thế giới. Có nơi tin rằng vũ trụ được hình thành từ cuộc chiến giữa các vị thần. Có nơi cho rằng thế giới phát sinh từ một sức mạnh hỗn mang tồn tại từ muôn đời. Tuy nhiên, sách Sáng Thế trình bày một chân lý hoàn toàn khác. Chỉ có một Thiên Chúa duy nhất là Đấng tạo dựng nên mọi sự. Mặt trời không phải là thần linh. Mặt trăng không phải là thần linh. Biển cả không phải là thần linh. Tất cả chỉ là thụ tạo do Thiên Chúa dựng nên.

Điều này mang ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nếu vũ trụ là công trình của Thiên Chúa, thì thế giới không phải là một nơi hỗn loạn vô định. Đằng sau sự vận hành của các tinh tú, những quy luật của tự nhiên và sự sống của muôn loài là sự khôn ngoan của Đấng Tạo Hóa. Mọi sự đều có trật tự, có mục đích và mang trong mình dấu ấn của Thiên Chúa.

Trình thuật tạo dựng trong sách Sáng Thế diễn tả Thiên Chúa sáng tạo bằng lời quyền năng của Ngài.

"Thiên Chúa phán: Phải có ánh sáng. Liền có ánh sáng" (St 1,3).

Ánh sáng xuất hiện không phải nhờ một cuộc chiến hay một biến cố ngẫu nhiên nào đó, nhưng nhờ lời phán của Thiên Chúa. Suốt chương đầu tiên của sách Sáng Thế, cụm từ "Thiên Chúa phán" được lặp lại nhiều lần như để nhấn mạnh rằng toàn thể công trình tạo dựng phát xuất từ ý muốn và quyền năng của Ngài.

Thánh Vịnh 33 cũng ca tụng quyền năng sáng tạo ấy:

"Nhờ lời Đức Chúa mà trời được tạo thành, nhờ hơi thở từ miệng Người mà có muôn cơ binh tinh tú" (Tv 33,6).

Đối với đức tin Công giáo, Thiên Chúa không tạo dựng thế giới từ một vật chất có sẵn. Giáo hội dạy rằng Thiên Chúa sáng tạo từ hư vô. Điều này có nghĩa là trước công trình tạo dựng không tồn tại bất kỳ vật chất nào. Chính thời gian, không gian, vật chất và năng lượng đều phát xuất từ Thiên Chúa.

Đây là một chân lý sâu sắc bởi nó giúp con người hiểu rằng mọi sự hiện hữu đều hoàn toàn lệ thuộc vào Đấng Tạo Hóa. Nếu Thiên Chúa không muốn duy trì sự hiện hữu của các thụ tạo, chúng sẽ không thể tồn tại. Thánh Phaolô đã nói về Thiên Chúa rằng:

"Chính ở nơi Người mà chúng ta sống, cử động và hiện hữu" (Cv 17,28).

Mỗi hơi thở của con người đều là hồng ân. Mỗi ngày sống là một món quà được trao ban. Chúng ta hiện hữu không phải nhờ công trạng của mình nhưng vì Thiên Chúa muốn chúng ta hiện hữu.

Khi đọc trình thuật sáu ngày tạo dựng, điều nổi bật không phải là các chi tiết khoa học mà là ý nghĩa thần học sâu xa. Thiên Chúa tạo dựng mọi sự theo một trật tự hài hòa. Ánh sáng được tạo dựng trước. Sau đó là bầu trời, đất liền, cây cỏ, tinh tú, các loài động vật và cuối cùng là con người. Trật tự ấy cho thấy vũ trụ không phải là kết quả của sự hỗn loạn nhưng là hoa trái của sự khôn ngoan vô cùng.

Sau mỗi công trình sáng tạo, Kinh Thánh đều lặp lại một câu:

"Thiên Chúa thấy thế là tốt đẹp."

Đến cuối ngày thứ sáu, tác giả long trọng khẳng định:

"Thiên Chúa thấy mọi sự Người đã làm ra quả là rất tốt đẹp" (St 1,31).

Lời khẳng định này là nền tảng cho cái nhìn tích cực của Kitô giáo về thế giới. Thiên nhiên là tốt đẹp. Sự sống là tốt đẹp. Thân xác con người là tốt đẹp. Mọi tạo vật đều phản chiếu vẻ đẹp của Đấng đã dựng nên chúng.

Thánh Vịnh 19 đã diễn tả điều đó bằng những lời đầy cảm xúc:

"Trời xanh tường thuật vinh quang Thiên Chúa, không trung loan báo việc tay Người làm" (Tv 19,2).

Khi ngắm nhìn bầu trời đầy sao trong đêm tối, khi đứng trước đại dương bao la hay những ngọn núi hùng vĩ, con người có thể cảm nhận phần nào sự cao cả của Đấng Tạo Hóa. Thiên nhiên giống như một cuốn sách mở, qua đó Thiên Chúa đang nói với con người về quyền năng và tình yêu của Ngài.

Tuy nhiên, đỉnh cao của công trình tạo dựng không phải là các vì sao hay những cảnh quan kỳ vĩ. Đỉnh cao của công trình tạo dựng chính là con người.

Sách Sáng Thế kể lại:

"Thiên Chúa sáng tạo con người theo hình ảnh mình, Thiên Chúa sáng tạo con người theo hình ảnh Thiên Chúa; có nam có nữ, Người sáng tạo họ" (St 1,27).

Không có bất kỳ tạo vật nào khác được mô tả như thế. Chỉ con người mới được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa. Điều đó không có nghĩa con người giống Thiên Chúa về thể lý, nhưng mang nơi mình những phẩm chất phản chiếu Đấng Tạo Hóa như lý trí, tự do, khả năng yêu thương và khả năng bước vào tương quan với Thiên Chúa.

Chính vì thế, mỗi con người đều mang một phẩm giá vô cùng cao quý. Giá trị của con người không tùy thuộc vào tuổi tác, sức khỏe, khả năng hay địa vị xã hội. Một em bé chưa chào đời, một người già yếu hay một người nghèo khổ đều có phẩm giá như nhau vì đều được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa.

Thánh Vịnh 8 đã diễn tả sự ngạc nhiên của con người trước tình yêu Thiên Chúa dành cho mình:

"Ngắm tầng trời tay Chúa sáng tạo, muôn trăng sao Chúa đã an bài, thì con người là chi mà Chúa cần nhớ đến, phàm nhân là gì mà Chúa phải bận tâm?" (Tv 8,4-5).

Giữa một vũ trụ bao la, con người có vẻ thật nhỏ bé. Thế nhưng chính con người lại được Thiên Chúa yêu thương cách đặc biệt. Ngài trao cho con người trách nhiệm cộng tác vào công trình tạo dựng và chăm sóc thế giới.

"Hãy sinh sôi nảy nở thật nhiều, cho đầy mặt đất và làm chủ mặt đất" (St 1,28).

Lời mời gọi ấy không cho phép con người khai thác thiên nhiên một cách ích kỷ. Ngược lại, nó trao cho con người trách nhiệm làm người quản lý trung tín đối với công trình của Thiên Chúa. Bởi thế, việc bảo vệ môi trường và gìn giữ thiên nhiên không chỉ là vấn đề xã hội mà còn là trách nhiệm luân lý của người Kitô hữu.

Một câu hỏi khác thường được đặt ra là: nếu Thiên Chúa hoàn hảo tuyệt đối, tại sao Ngài lại tạo dựng thế giới?

Giáo hội trả lời rằng Thiên Chúa không tạo dựng vì Ngài cần thế giới. Ngài cũng không tạo dựng vì thiếu điều gì đó. Thiên Chúa hoàn toàn viên mãn nơi chính Ngài.

Ngài tạo dựng vì yêu thương.

Tình yêu luôn muốn trao ban. Thiên Chúa muốn chia sẻ sự thiện hảo của Ngài cho các thụ tạo. Chính vì thế, công trình tạo dựng trước hết là hành động của tình yêu.

Thánh Gioan sau này sẽ viết:

"Thiên Chúa là tình yêu" (1 Ga 4,8).

Toàn thể vũ trụ là dấu chỉ của tình yêu ấy.

Thế nhưng khi nhìn vào thực tế, con người dễ đặt câu hỏi: nếu Thiên Chúa tạo dựng mọi sự tốt đẹp, tại sao thế giới lại đầy đau khổ, bệnh tật, chiến tranh và sự chết?

Kinh Thánh trả lời câu hỏi đó qua biến cố sa ngã của Adam và Eva. Thiên Chúa tạo dựng con người với tự do thật sự. Ngài không muốn những cỗ máy biết vâng lời nhưng muốn những người con biết yêu thương. Tuy nhiên, con người đã lạm dụng tự do ấy để chống lại Thiên Chúa.

Tội lỗi bước vào thế giới.

Mối tương quan giữa con người với Thiên Chúa bị tổn thương.

Mối tương quan giữa con người với nhau bị tổn thương.

Ngay cả thiên nhiên cũng chịu ảnh hưởng của hậu quả tội lỗi.

Tuy nhiên, Thiên Chúa không từ bỏ công trình của Ngài. Ngay từ những trang đầu của Kinh Thánh, Ngài đã hứa ban Đấng Cứu Thế để chiến thắng tội lỗi và sự chết.

Toàn bộ lịch sử cứu độ sau đó là hành trình Thiên Chúa thực hiện lời hứa ấy.

Đỉnh cao của kế hoạch cứu độ chính là Đức Giêsu Kitô.

Tin Mừng Gioan mở đầu bằng những lời gợi nhớ đến sách Sáng Thế:

"Lúc khởi đầu đã có Ngôi Lời" (Ga 1,1).

Và tiếp đó:

"Nhờ Ngôi Lời, vạn vật được tạo thành, và không có Người thì chẳng có gì được tạo thành" (Ga 1,3).

Đức Kitô không chỉ là Đấng Cứu Độ mà còn là Đấng hiện diện trong chính công trình tạo dựng. Nếu Adam là con người đầu tiên của cuộc sáng tạo cũ thì Đức Kitô là Adam mới của cuộc sáng tạo mới.

Thánh Phaolô viết:

"Người là hình ảnh Thiên Chúa vô hình, là trưởng tử sinh ra trước mọi loài thọ tạo" (Cl 1,15).

Qua cuộc tử nạn và phục sinh của Đức Kitô, Thiên Chúa bắt đầu đổi mới toàn thể công trình tạo dựng. Điều mà tội lỗi đã làm tổn thương sẽ được chữa lành. Điều đã bị hư mất sẽ được phục hồi.

Sách Khải Huyền kết thúc bằng một viễn tượng đầy hy vọng:

"Rồi tôi thấy trời mới đất mới" (Kh 21,1).

Như thế, lịch sử thế giới không khởi đầu từ hư vô và kết thúc trong hư vô. Lịch sử thế giới khởi đầu từ tình yêu Thiên Chúa và hướng về sự viên mãn nơi Ngài.

Khi suy niệm về công trình tạo dựng, người Kitô hữu không chỉ nhìn lại quá khứ nhưng còn nhìn vào hiện tại của chính mình. Mỗi người đều là hoa trái của tình yêu Thiên Chúa. Không ai xuất hiện cách tình cờ trên thế gian này. Mỗi cuộc đời đều có ý nghĩa trong kế hoạch của Ngài.

Thiên Chúa tạo dựng vũ trụ không chỉ để con người chiêm ngắm vẻ đẹp của thế giới nhưng còn để nhận ra Đấng đã dựng nên thế giới ấy. Từ những vì sao trên bầu trời cho đến hơi thở trong lồng ngực, từ những cánh hoa nhỏ bé cho đến sự sống của mỗi con người, tất cả đều nói lên tình yêu và quyền năng của Đấng Tạo Hóa.

Ước gì khi ngắm nhìn công trình tạo dựng, chúng ta biết sống với lòng biết ơn, biết trân trọng sự sống, biết yêu mến thiên nhiên và biết hướng lòng mình về Thiên Chúa là nguồn mạch của mọi sự thiện hảo. Bởi mọi sự đều phát xuất từ Ngài, tồn tại nhờ Ngài và cuối cùng sẽ trở về với Ngài trong vinh quang đời đời.