Môsê được cứu khỏi sông Nil: Khởi đầu kỳ diệu của vị giải phóng dân Thiên Chúa

Nhiều thế kỷ sau khi Giuse qua đời, dân Israel vẫn sinh sống trên đất Ai Cập. Ban đầu, họ được hưởng sự kính trọng nhờ công lao của Giuse, người đã cứu cả đất nước khỏi nạn đói. Tuy nhiên, thời gian trôi qua, ký ức về Giuse dần bị lãng quên.

Sách Xuất Hành mở đầu bằng một ghi nhận đầy ý nghĩa:

"Bấy giờ có một vua mới lên cai trị Ai Cập, người này không biết gì về Giuse." (Xh 1,8)

Đó không đơn thuần là sự thay đổi một vị vua. Đó là dấu hiệu cho thấy một thời đại mới đã bắt đầu.

Trong mắt vị Pharaô mới, dân Israel không còn là những người từng góp phần vào sự thịnh vượng của Ai Cập. Họ bị xem như một dân tộc ngoại bang đang ngày càng đông đảo và có thể trở thành mối đe dọa đối với quyền lực của nhà vua.

Pharaô nói với quần thần:

"Dân Israel đông và mạnh hơn chúng ta." (Xh 1,9)

Nỗi sợ hãi thường là nguồn gốc của nhiều bất công trong lịch sử nhân loại. Vì sợ mất quyền lực, Pharaô quyết định áp bức dân Israel. Họ bị biến thành những người lao động khổ sai, phải xây dựng các thành phố chứa lương thực và các công trình phục vụ triều đình.

Nhưng điều kỳ lạ là càng bị áp bức, dân Israel lại càng phát triển.

Điều này khiến Pharaô càng lo lắng hơn.

Cuối cùng, ông đưa ra một quyết định vô nhân đạo.

Tất cả các bé trai Híp-ri mới sinh phải bị giết.

Ban đầu, ông ra lệnh cho các bà đỡ thực hiện việc đó. Khi kế hoạch thất bại vì các bà kính sợ Thiên Chúa hơn sợ nhà vua, Pharaô ban hành sắc lệnh mới:

"Hễ con trai nào sinh ra thì phải ném xuống sông Nil." (Xh 1,22)

Dòng sông Nil vốn là nguồn sống của Ai Cập.

Nước từ Nil giúp cây cối phát triển.

Nước từ Nil nuôi sống con người.

Nhưng giờ đây, nó trở thành biểu tượng của sự chết đối với các gia đình Híp-ri.

Chính trong hoàn cảnh ấy, Môsê chào đời.

Ông sinh ra trong một gia đình thuộc chi tộc Lêvi.

Cha ông là Amram.

Mẹ ông là Gio-kê-vết.

Ông còn có hai người anh chị là Aaron và Miriam.

Không ai trong gia đình ấy có thể ngờ rằng đứa trẻ vừa cất tiếng khóc chào đời sẽ trở thành một trong những nhân vật vĩ đại nhất của toàn bộ Kinh Thánh.

Sách Xuất Hành kể:

"Người phụ nữ ấy thụ thai và sinh một con trai. Bà thấy nó đẹp đẽ nên giấu nó đi trong ba tháng." (Xh 2,2)

Từ "đẹp đẽ" ở đây không chỉ diễn tả vẻ bề ngoài.

Trong nguyên ngữ Kinh Thánh, từ này còn mang sắc thái về một điều gì đó đặc biệt trong kế hoạch của Thiên Chúa.

Cha mẹ Môsê nhận ra nơi đứa trẻ này có điều gì đó khác thường.

Nhưng quan trọng hơn cả là đức tin của họ.

Thư gửi tín hữu Do Thái sau này ca ngợi:

"Nhờ đức tin, Môsê được cha mẹ giấu ba tháng sau khi sinh." (Dt 11,23)

Giấu một đứa trẻ sơ sinh trong suốt ba tháng giữa thời kỳ bách hại là một việc vô cùng nguy hiểm.

Mỗi tiếng khóc đều có thể khiến cả gia đình bị phát hiện.

Mỗi ngày trôi qua đều là một ngày sống trong lo lắng.

Nhưng tình yêu của cha mẹ mạnh hơn nỗi sợ hãi.

Họ tin rằng mạng sống của đứa trẻ này nằm trong tay Thiên Chúa chứ không phải trong tay Pharaô.

Khi không thể tiếp tục giấu con được nữa, Gio-kê-vết đưa ra một quyết định đầy đau đớn.

Bà làm một chiếc thúng bằng cói.

Bà trét nhựa thông và hắc ín bên ngoài để nước không thể tràn vào.

Sau đó, bà đặt con trai mình vào trong rồi thả giữa đám lau sậy ven sông Nil.

Đối với bất cứ người mẹ nào, đó hẳn là một khoảnh khắc xé lòng.

Bà không biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Bà không biết ai sẽ tìm thấy chiếc thúng.

Bà không biết con mình sẽ sống hay chết.

Nhưng bà vẫn làm điều ấy.

Đó là hành động của một người mẹ trao đứa con yêu dấu vào bàn tay quan phòng của Thiên Chúa.

Các nhà chú giải Công giáo thường lưu ý rằng từ được dùng để chỉ chiếc thúng của Môsê trong nguyên bản Híp-ri chính là từ được dùng cho con tàu của ông Nôê.

Đây không phải là sự trùng hợp.

Cũng như Thiên Chúa từng dùng con tàu để cứu Nôê khỏi dòng nước hủy diệt, giờ đây Ngài dùng chiếc thúng nhỏ bé để cứu Môsê khỏi sắc lệnh tử thần.

Trong cả hai trường hợp, Thiên Chúa đều bảo vệ người được Ngài tuyển chọn để tiếp tục lịch sử cứu độ.

Trong khi đó, chị gái của Môsê là Miriam đứng từ xa theo dõi.

Cô bé không thể làm gì nhiều.

Nhưng cô vẫn ở đó.

Chờ đợi.

Quan sát.

Hy vọng.

Có lẽ Miriam là người đầu tiên chứng kiến sự quan phòng kỳ diệu của Thiên Chúa dành cho em trai mình.

Đúng lúc ấy, con gái của Pharaô xuống sông tắm.

Bà nhìn thấy chiếc thúng mắc giữa đám lau sậy.

Sai người mang đến.

Mở ra.

Và thấy một em bé đang khóc.

Sách Xuất Hành ghi lại bằng một câu rất ngắn:

"Bà động lòng thương." (Xh 2,6)

Chính lòng thương xót ấy đã thay đổi lịch sử.

Một công chúa Ai Cập.

Một thành viên của gia đình đã ra lệnh giết các trẻ em Híp-ri.

Lại trở thành người cứu mạng đứa trẻ Híp-ri nổi tiếng nhất lịch sử.

Thiên Chúa thường hành động theo những cách mà con người không thể ngờ tới.

Pharaô muốn tiêu diệt người sẽ giải phóng Israel.

Nhưng chính cung điện của Pharaô lại trở thành nơi nuôi dưỡng vị giải phóng ấy.

Đó là sự mỉa mai đầy quyền năng của Thiên Chúa trước những kế hoạch của con người.

Khi nhận ra đây là một đứa trẻ Híp-ri, công chúa vẫn quyết định cứu em.

Ngay lúc ấy, Miriam bước tới.

Cô đề nghị tìm một phụ nữ Híp-ri để chăm sóc đứa bé.

Công chúa đồng ý.

Và người được chọn lại chính là mẹ ruột của Môsê.

Khó có thể tìm thấy một chi tiết nào đẹp hơn trong toàn bộ câu chuyện.

Người mẹ đã đặt con mình vào tay Thiên Chúa.

Và Thiên Chúa trao lại đứa con ấy cho bà.

Không những thế, bà còn được trả công để nuôi dưỡng chính con trai mình.

Qua biến cố này, Kinh Thánh cho thấy Thiên Chúa không chỉ thực hiện những phép lạ lớn lao như tách Biển Đỏ hay khiến manna từ trời rơi xuống.

Ngài còn hiện diện trong những chi tiết nhỏ bé nhất của cuộc sống.

Ngài hoạt động qua lòng thương của một công chúa.

Qua sự can đảm của một cô bé.

Qua nước mắt của một người mẹ.

Qua chiếc thúng trôi lặng lẽ giữa dòng sông.

Khi đứa trẻ lớn lên, công chúa nhận em làm con nuôi và đặt tên là Môsê.

Tên gọi ấy có nghĩa là "được vớt lên khỏi nước".

Đó là cái tên gắn liền với cả cuộc đời ông.

Ông được vớt khỏi nước.

Rồi sau này ông sẽ dẫn dân Israel đi qua Biển Đỏ.

Ông được cứu khỏi sự chết.

Rồi sau này ông sẽ trở thành người dẫn cả dân tộc tới tự do.

Các Giáo phụ còn nhìn thấy nơi Môsê hình bóng báo trước Đức Giêsu Kitô.

Cũng như Môsê sinh ra trong thời kỳ trẻ em bị sát hại, Đức Giêsu cũng sinh ra dưới triều đại Hêrôđê, người đã ra lệnh giết các trẻ thơ ở Bêlem.

Cũng như Môsê được cứu khỏi cái chết để trở thành vị giải phóng dân Israel, Đức Giêsu được bảo vệ khỏi cuộc tàn sát để trở thành Đấng Cứu Độ nhân loại.

Cũng như Môsê trở thành trung gian của Giao Ước Cũ, Đức Giêsu trở thành Đấng Trung Gian của Giao Ước Mới và Vĩnh Cửu.

Ngày nay, câu chuyện Môsê được cứu khỏi sông Nil vẫn mang một sức mạnh đặc biệt đối với người Kitô hữu. Nhiều lúc chúng ta cảm thấy cuộc đời mình giống như chiếc thúng nhỏ giữa dòng sông rộng lớn, không biết sẽ trôi về đâu và không thể kiểm soát tương lai. Nhưng chính lúc ấy, câu chuyện của Môsê nhắc chúng ta nhớ rằng Thiên Chúa vẫn đang hành động. Ngài nhìn thấy những gì con người không nhìn thấy. Ngài chuẩn bị những điều mà con người chưa thể hiểu. Và Ngài có thể biến những hoàn cảnh tưởng như tuyệt vọng nhất thành khởi đầu cho một kế hoạch cứu độ lớn lao.

Môsê được cứu khỏi sông Nil không chỉ là câu chuyện về một đứa trẻ thoát chết. Đó là câu chuyện về sự trung tín của Thiên Chúa đối với giao ước của Ngài. Khi dân Israel đang sống trong bóng tối của áp bức và nô lệ, Thiên Chúa đã âm thầm chuẩn bị ánh sáng. Khi Pharaô nghĩ rằng mình đang kiểm soát lịch sử, Thiên Chúa đã bắt đầu thực hiện kế hoạch giải phóng. Và khi một người mẹ đặt đứa con của mình vào dòng nước trong nước mắt, Thiên Chúa đã chuẩn bị cho dân Ngài một vị lãnh đạo sẽ thay đổi vận mệnh của cả một dân tộc.