Giấc mơ của Giacóp: Chiếc thang nối trời với đất và lời hứa trung thành của Thiên Chúa

Để hiểu ý nghĩa của giấc mơ tại Bết-en, trước hết cần nhìn lại hoàn cảnh mà Giacóp đang trải qua lúc bấy giờ.

Giacóp là con trai của Isaac và Rebecca, đồng thời là cháu nội của Abraham. Ông có một người anh sinh đôi là Êsau. Ngay từ khi còn trong lòng mẹ, Kinh Thánh đã kể lại rằng hai anh em dường như đã có sự đối nghịch với nhau.

Khi trưởng thành, một biến cố quan trọng đã xảy ra. Với sự giúp đỡ của mẹ mình, Giacóp đã nhận được lời chúc lành vốn dành cho Êsau. Khi biết chuyện, Êsau vô cùng tức giận và có ý định giết em mình.

Sách Sáng Thế thuật lại:

"Êsau căm ghét Giacóp vì lời chúc phúc mà cha đã chúc cho em mình." (St 27,41)

Để bảo vệ con trai, Rebecca khuyên Giacóp trốn sang vùng Kharan, nơi gia đình bên ngoại đang sinh sống.

Vì thế, Giacóp phải rời bỏ mái nhà thân quen.

Ông ra đi một mình.

Không đoàn tùy tùng.

Không của cải lớn lao.

Không biết tương lai sẽ ra sao.

Từ một người vừa nhận được lời chúc phúc của cha, giờ đây ông trở thành một kẻ lữ hành giữa sa mạc.

Đó chính là bối cảnh dẫn đến một trong những cuộc gặp gỡ quan trọng nhất của cuộc đời ông.

Kinh Thánh kể rằng khi mặt trời lặn, Giacóp dừng chân nghỉ qua đêm tại một nơi hoang vắng.

"Ông lấy một hòn đá nơi đó làm gối đầu rồi nằm ngủ." (St 28,11)

Chi tiết nhỏ này cho thấy sự cô đơn và nghèo khó của ông lúc bấy giờ. Người thừa kế lời hứa của Abraham không nằm trong cung điện hay lều trại sang trọng mà nằm giữa vùng đất hoang vu, đầu kê trên một tảng đá.

Chính trong hoàn cảnh ấy, Thiên Chúa đã đến với ông.

Sách Sáng Thế kể:

"Ông chiêm bao thấy một chiếc thang dựng trên mặt đất, đầu thang chạm tới trời. Các thiên thần của Thiên Chúa lên lên xuống xuống trên đó." (St 28,12)

Đây là một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất của toàn bộ Cựu Ước.

Chiếc thang nối liền trời và đất tượng trưng cho sự liên kết giữa Thiên Chúa và nhân loại.

Từ sau tội nguyên tổ, con người dường như luôn cảm thấy có một khoảng cách giữa mình với Thiên Chúa. Nhưng qua thị kiến này, Thiên Chúa cho thấy Ngài không hề xa cách tạo vật của mình.

Các thiên thần lên xuống trên chiếc thang như dấu chỉ rằng trời và đất không hoàn toàn tách biệt. Thiên Chúa vẫn đang hoạt động trong lịch sử nhân loại. Ngài vẫn chăm sóc và hướng dẫn con người.

Sau đó, Giacóp thấy Đức Chúa đứng bên trên chiếc thang và phán với ông:

"Ta là Đức Chúa, Thiên Chúa của Abraham tổ phụ ngươi và Thiên Chúa của Isaac." (St 28,13)

Những lời này có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Thiên Chúa không giới thiệu mình như một vị thần xa lạ.

Ngài chính là Thiên Chúa đã đồng hành với Abraham.

Ngài chính là Thiên Chúa đã dẫn dắt Isaac.

Ngài là Thiên Chúa của giao ước.

Điều đó có nghĩa là lịch sử cứu độ vẫn đang tiếp tục.

Những lời hứa dành cho Abraham không kết thúc nơi Abraham.

Những lời hứa dành cho Isaac cũng không kết thúc nơi Isaac.

Giờ đây, giao ước ấy được trao lại cho Giacóp.

Thiên Chúa tiếp tục phán:

"Đất ngươi đang nằm đây, Ta sẽ ban cho ngươi và dòng dõi ngươi." (St 28,13)

Đây chính là lời hứa về đất đai mà Thiên Chúa đã nhiều lần ban cho Abraham.

Không chỉ thế, Ngài còn hứa:

"Dòng dõi ngươi sẽ đông như bụi đất." (St 28,14)

Lời hứa ấy tiếp nối điều Thiên Chúa từng nói với Abraham về dòng dõi đông như sao trời và như cát bãi biển.

Nhưng điều đẹp nhất trong cuộc mặc khải này không phải là đất đai hay dòng dõi.

Điều đẹp nhất là lời Thiên Chúa nói với Giacóp:

"Này, Ta ở với ngươi; Ta sẽ giữ gìn ngươi bất cứ nơi nào ngươi đi và sẽ đưa ngươi trở về đất này." (St 28,15)

Đây là một trong những lời hứa an ủi nhất của toàn bộ Kinh Thánh.

Giacóp lúc ấy đang là người chạy trốn.

Ông không biết tương lai.

Ông không biết liệu mình có còn được gặp lại gia đình hay không.

Nhưng Thiên Chúa bảo đảm với ông rằng Ngài sẽ đồng hành.

Không phải chỉ khi ông thành công.

Không phải chỉ khi ông sống thánh thiện.

Nhưng trong mọi hoàn cảnh.

Điều này cho thấy một chân lý quan trọng trong đời sống đức tin: Thiên Chúa thường đến với con người vào những lúc họ yếu đuối nhất.

Nhiều lần chúng ta nghĩ rằng chỉ những ai mạnh mẽ, hoàn hảo hoặc thành công mới được Thiên Chúa chúc lành. Nhưng Kinh Thánh lại cho thấy điều ngược lại. Chính trong những thời khắc bất an, Thiên Chúa thường tỏ mình cách rõ ràng nhất.

Khi tỉnh dậy, Giacóp vô cùng kinh ngạc.

Ông thốt lên:

"Quả thật, có Đức Chúa ở nơi này mà tôi không biết." (St 28,16)

Đây là một câu nói rất đáng suy ngẫm.

Thiên Chúa vẫn hiện diện ở đó trước khi Giacóp nhận ra.

Ngài không xuất hiện vì Giacóp xứng đáng hơn người khác.

Ngài vốn đã ở đó.

Điều thay đổi chính là đôi mắt đức tin của Giacóp.

Biết bao lần trong cuộc sống, chúng ta cũng giống như ông. Thiên Chúa vẫn đang hiện diện giữa những niềm vui và thử thách của đời thường, nhưng chúng ta không nhận ra.

Tiếp đó, Giacóp nói:

"Nơi này đáng sợ biết bao! Đây không gì khác hơn là nhà của Thiên Chúa và là cửa trời." (St 28,17)

Chữ "đáng sợ" ở đây không mang nghĩa kinh hoàng nhưng diễn tả lòng kính sợ thánh thiêng trước sự hiện diện của Thiên Chúa.

Ông nhận ra rằng nơi hoang vu tưởng chừng bình thường ấy đã trở thành nơi gặp gỡ giữa trời và đất.

Sáng hôm sau, Giacóp dựng tảng đá mình đã dùng làm gối đầu thành một cột tưởng niệm.

Ông đổ dầu lên trên đó và đặt tên nơi ấy là Bết-en.

"Bết-en" trong tiếng Híp-ri có nghĩa là "Nhà Thiên Chúa".

Từ đó, nơi này trở thành một địa điểm quan trọng trong lịch sử dân Israel.

Giacóp cũng lập lời khấn:

"Nếu Thiên Chúa ở với tôi, gìn giữ tôi trên đường tôi đi, cho tôi bánh ăn áo mặc, và tôi trở về nhà cha tôi bình an, thì Đức Chúa sẽ là Thiên Chúa của tôi." (St 28,20-21)

Lời khấn này cho thấy đức tin của Giacóp vẫn đang trên hành trình trưởng thành. Ông chưa đạt tới sự tín thác hoàn toàn như Abraham sau này. Tuy nhiên, cuộc gặp gỡ tại Bết-en đã trở thành bước ngoặt thay đổi cuộc đời ông.

Từ đây, Giacóp không còn chỉ là người thừa hưởng giao ước từ cha ông mình.

Ông bắt đầu có tương quan cá vị với Thiên Chúa.

Trong truyền thống Kitô giáo, giấc mơ của Giacóp còn mang một ý nghĩa sâu xa hơn.

Khi nói với Nathanaen, Đức Giêsu đã nhắc lại hình ảnh này:

"Các anh sẽ thấy trời mở ra, và các thiên thần của Thiên Chúa lên lên xuống xuống trên Con Người." (Ga 1,51)

Qua lời này, Đức Giêsu mặc khải rằng chính Người là chiếc thang đích thực nối trời với đất.

Nếu trong giấc mơ của Giacóp có một chiếc thang biểu tượng cho sự liên kết giữa Thiên Chúa và con người, thì nơi Đức Kitô, sự liên kết ấy trở thành hiện thực.

Người vừa là Thiên Chúa thật vừa là con người thật.

Người là Đấng trung gian giữa Thiên Chúa và nhân loại.

Người là con đường dẫn đến Chúa Cha.

Các Giáo phụ thời sơ khai thường nhìn chiếc thang của Giacóp như hình bóng tiên báo Đức Kitô và Hội Thánh. Qua Đức Giêsu, cửa trời được mở ra cho nhân loại. Qua các bí tích và đời sống cầu nguyện, con người được tham dự vào sự sống của Thiên Chúa.

Ngày nay, câu chuyện Giấc mơ của Giacóp vẫn mang đến nhiều bài học quý giá cho đời sống thiêng liêng. Có những lúc chúng ta cảm thấy cô đơn như Giacóp trên đường chạy trốn. Có những lúc tương lai mờ mịt và mọi sự dường như không diễn ra theo kế hoạch. Nhưng chính trong những hoàn cảnh ấy, Thiên Chúa vẫn đang hiện diện.

Ngài không chỉ hiện diện trong những nhà thờ lớn hay những giờ cầu nguyện sốt sắng.

Ngài cũng hiện diện trên những con đường đầy lo âu của cuộc đời.

Ngài hiện diện giữa những thử thách, thất bại và những ngã rẽ bất ngờ.

Điều cần thiết là có một trái tim biết nhận ra sự hiện diện ấy.

Giấc mơ của Giacóp không chỉ là một thị kiến kỳ diệu xảy ra cách đây hàng ngàn năm. Đó là lời nhắc nhở rằng Thiên Chúa luôn trung thành với giao ước của Ngài và không bao giờ bỏ rơi những ai đặt niềm tin nơi Ngài. Qua chiếc thang nối trời với đất, Kinh Thánh mặc khải khát vọng gặp gỡ giữa Thiên Chúa và con người, một khát vọng được hoàn tất nơi Đức Giêsu Kitô. Khi suy niệm về biến cố tại Bết-en, người Kitô hữu được mời gọi sống xác tín rằng dù ở bất cứ đâu, giữa những hoàn cảnh thuận lợi hay khó khăn, Thiên Chúa vẫn đang đồng hành, gìn giữ và dẫn dắt mỗi người trên hành trình tiến về quê hương vĩnh cửu của mình.