Ađam và Evà trong Vườn Địa Đàng: Khởi đầu của nhân loại và bài học về tự do, tình yêu và tội lỗi

Sau khi trình bày việc Thiên Chúa tạo dựng trời đất và muôn loài, sách Sáng Thế đưa người đọc đến với một khung cảnh đặc biệt, nơi con người đầu tiên được đặt vào trung tâm của công trình tạo dựng. Nếu chương một của sách Sáng Thế cho thấy vẻ huy hoàng của toàn thể vũ trụ dưới quyền năng Thiên Chúa, thì chương hai lại dẫn chúng ta đến gần hơn với con người và mối tương quan thân tình giữa con người với Đấng Tạo Hóa.

Kinh Thánh kể rằng Thiên Chúa đã tạo dựng con người từ bụi đất và ban cho họ hơi thở sự sống.

"Đức Chúa là Thiên Chúa lấy bụi từ đất nặn ra con người, thổi sinh khí vào lỗ mũi, và con người trở nên một sinh vật." (St 2,7)

Đây là một trong những câu Kinh Thánh quan trọng nhất để hiểu phẩm giá của con người. Con người vừa thuộc về thế giới vật chất, được tạo nên từ bụi đất, vừa mang nơi mình hơi thở sự sống đến từ Thiên Chúa. Chính sự kết hợp ấy làm cho con người trở nên độc đáo giữa muôn loài thụ tạo. Chúng ta không phải là thần linh, nhưng cũng không chỉ là vật chất đơn thuần. Chúng ta được dựng nên để sống trong tương quan với Thiên Chúa.

Sau khi tạo dựng con người, Thiên Chúa thiết lập một khu vườn tuyệt đẹp tại Êđen và đặt con người vào đó.

"Đức Chúa là Thiên Chúa trồng một khu vườn ở Êđen về phía đông, rồi đặt vào đó con người do chính mình nặn ra." (St 2,8)

Vườn Êđen thường được gọi là Vườn Địa Đàng. Trong truyền thống Công giáo, đây không chỉ là một địa điểm địa lý nhưng còn là hình ảnh diễn tả tình trạng hạnh phúc nguyên thủy mà Thiên Chúa dành cho con người. Nơi ấy không có đau khổ, không có xung đột, không có sự chết. Con người sống trong sự hòa hợp với Thiên Chúa, với thiên nhiên và với chính mình.

Giữa khu vườn ấy có hai cây được Kinh Thánh nhắc đến cách đặc biệt: cây sự sống và cây biết lành biết dữ.

Thiên Chúa cho phép con người hưởng dùng mọi hoa trái trong vườn, ngoại trừ một điều duy nhất:

"Ngươi được ăn mọi trái cây trong vườn, nhưng cây cho biết điều thiện điều ác thì ngươi không được ăn, vì ngày nào ngươi ăn, chắc chắn ngươi sẽ phải chết." (St 2,16-17)

Nhiều người đặt câu hỏi vì sao Thiên Chúa lại đặt cây ấy trong vườn. Giáo hội giải thích rằng lệnh truyền này là dấu chỉ của tự do. Thiên Chúa không dựng nên những cỗ máy chỉ biết vâng lời. Ngài dựng nên những người con có khả năng yêu thương. Mà tình yêu đích thực chỉ có thể tồn tại khi có tự do. Con người được mời gọi tín thác nơi Thiên Chúa và tự nguyện sống theo ý muốn của Ngài.

Tuy nhiên, trong khung cảnh tuyệt đẹp ấy vẫn còn một điều chưa hoàn hảo. Con người ở một mình.

Thiên Chúa phán:

"Con người ở một mình thì không tốt. Ta sẽ làm cho nó một trợ tá tương xứng với nó." (St 2,18)

Đây là lần đầu tiên trong trình thuật tạo dựng Thiên Chúa nói rằng có điều gì đó "không tốt". Điều đó cho thấy con người được tạo dựng để sống trong tương quan. Chúng ta không thể đạt tới sự viên mãn khi sống cô lập. Tình yêu và sự hiệp thông nằm trong chính kế hoạch tạo dựng của Thiên Chúa.

Sau khi đưa các loài vật đến trước mặt Ađam nhưng không tìm được một trợ tá tương xứng, Thiên Chúa đã làm cho Ađam ngủ mê rồi lấy một chiếc xương sườn của ông để tạo nên người nữ.

Khi nhìn thấy Evà, Ađam đã thốt lên:

"Phen này, đây là xương bởi xương tôi, thịt bởi thịt tôi." (St 2,23)

Lời tuyên bố ấy là một trong những bản tình ca đầu tiên của nhân loại. Nó diễn tả sự bình đẳng và hiệp nhất giữa người nam và người nữ. Evà không được tạo nên từ đầu để thống trị Ađam, cũng không được tạo nên từ chân để bị chà đạp. Hình ảnh chiếc xương sườn diễn tả sự gần gũi, bình đẳng và tình yêu mà Thiên Chúa muốn dành cho đời sống hôn nhân.

Chính từ đây Kinh Thánh xác nhận nền tảng của hôn nhân:

"Người đàn ông lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình, và cả hai thành một xương một thịt." (St 2,24)

Đối với Giáo hội Công giáo, câu Kinh Thánh này là một trong những nền tảng quan trọng nhất của Bí tích Hôn phối.

Trong tình trạng nguyên thủy ấy, Ađam và Evà sống trong sự trong sáng hoàn toàn.

"Hai người trần truồng mà không thấy xấu hổ trước mặt nhau." (St 2,25)

Điều này không chỉ nói về thể xác nhưng còn diễn tả sự hòa hợp trọn vẹn giữa con người với nhau. Không có sự nghi kỵ, ích kỷ hay dục vọng lệch lạc. Tình yêu được sống trong sự chân thành và tinh tuyền.

Thế nhưng tình trạng hạnh phúc ấy không kéo dài.

Chương ba sách Sáng Thế kể lại biến cố làm thay đổi toàn bộ lịch sử nhân loại.

Kinh Thánh giới thiệu con rắn như sinh vật xảo quyệt nhất trong các loài vật mà Thiên Chúa đã tạo dựng.

Trong truyền thống Kitô giáo, con rắn được hiểu là biểu tượng của Satan, kẻ chống lại Thiên Chúa và tìm cách lôi kéo con người xa rời Ngài.

Con rắn bắt đầu bằng việc gieo rắc sự nghi ngờ.

Nó hỏi Evà:

"Có thật Thiên Chúa bảo các ngươi không được ăn hết mọi trái cây trong vườn không?" (St 3,1)

Đây là chiến thuật đầu tiên của cám dỗ. Satan không tấn công trực diện nhưng làm cho con người nghi ngờ lòng tốt của Thiên Chúa. Nó khiến con người nghĩ rằng Thiên Chúa đang giữ lại điều gì đó tốt đẹp và muốn giới hạn tự do của họ.

Sau đó con rắn nói:

"Ngày nào ông bà ăn trái cây đó, mắt ông bà sẽ mở ra và ông bà sẽ nên như những vị thần, biết điều thiện điều ác." (St 3,5)

Cám dỗ sâu xa nhất không nằm ở trái cây nhưng nằm ở lời hứa rằng con người có thể tự mình quyết định điều thiện điều ác mà không cần Thiên Chúa. Đó chính là bản chất của tội lỗi: đặt bản thân vào vị trí của Thiên Chúa.

Evà nhìn thấy trái cây đẹp mắt và hấp dẫn. Bà ăn rồi đưa cho Ađam, và ông cũng ăn.

Biến cố ấy thường được gọi là tội nguyên tổ.

Ngay lập tức, hậu quả xuất hiện.

"Bấy giờ mắt hai người mở ra và họ thấy mình trần truồng." (St 3,7)

Nếu trước đó sự trần truồng là dấu chỉ của sự trong sáng thì giờ đây nó trở thành biểu tượng của sự tổn thương và mất hòa hợp. Tội lỗi đã phá vỡ mối tương quan giữa con người với Thiên Chúa, giữa con người với nhau và giữa con người với chính bản thân mình.

Khi Thiên Chúa đến gặp họ trong vườn, Ađam và Evà đã trốn tránh.

Đây là điều chưa từng xảy ra trước đó.

Tội lỗi khiến con người sợ hãi Thiên Chúa thay vì yêu mến Ngài.

Khi bị chất vấn, Ađam đổ lỗi cho Evà.

Evà lại đổ lỗi cho con rắn.

Từ đó, sự chia rẽ bắt đầu bước vào thế giới.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là Thiên Chúa không hủy diệt con người sau khi họ phạm tội.

Ngay giữa lúc xét xử, Ngài đã ban lời hứa cứu độ đầu tiên:

"Ta sẽ gây mối thù giữa mi và người phụ nữ, giữa dòng giống mi và dòng giống người ấy. Dòng giống đó sẽ đánh vào đầu mi." (St 3,15)

Các Giáo phụ và truyền thống Công giáo gọi đây là "Tin Mừng tiên khởi". Đây được xem là lời hứa đầu tiên về Đấng Cứu Thế sẽ đến để chiến thắng tội lỗi và Satan.

Trong ánh sáng Tân Ước, Giáo hội nhìn thấy nơi người phụ nữ ấy hình ảnh báo trước Đức Maria, và nơi dòng giống ấy là Đức Giêsu Kitô.

Sau biến cố sa ngã, Ađam và Evà phải rời khỏi Vườn Địa Đàng.

Họ bắt đầu cuộc sống lao nhọc, đau khổ và cuối cùng phải đối diện với sự chết.

Tuy nhiên, việc bị đuổi khỏi địa đàng không có nghĩa Thiên Chúa từ bỏ con người. Trái lại, từ thời điểm ấy bắt đầu một hành trình dài của lịch sử cứu độ. Toàn bộ Cựu Ước và Tân Ước sau này chính là câu chuyện Thiên Chúa tìm cách đưa con người trở về với Ngài.

Thánh Phaolô đã nhìn biến cố này dưới ánh sáng của Đức Kitô khi viết:

"Vì một người duy nhất mà tội lỗi đã xâm nhập trần gian, và tội lỗi gây nên sự chết." (Rm 5,12)

Nhưng ngài cũng khẳng định:

"Nếu vì sa ngã của một người duy nhất mà muôn người phải chết, thì ân sủng của Thiên Chúa và quà tặng của Ngài còn chứa chan gấp bội cho muôn người." (Rm 5,15)

Đối với người Kitô hữu, câu chuyện Ađam và Evà không đơn thuần là một ký ức xa xưa về nguồn gốc nhân loại. Đó là tấm gương phản chiếu chính cuộc đời chúng ta. Mỗi ngày, con người vẫn phải đối diện với cùng một lựa chọn: tín thác nơi Thiên Chúa hay đặt bản thân làm trung tâm. Mỗi ngày, chúng ta vẫn nghe những lời cám dỗ hứa hẹn hạnh phúc ngoài Thiên Chúa. Và mỗi ngày, chúng ta cũng được mời gọi trở về với Ngài qua lòng sám hối và đức tin.

Câu chuyện Ađam và Evà trong Vườn Địa Đàng là câu chuyện về khởi đầu của nhân loại, nhưng đồng thời cũng là câu chuyện về mọi con người ở mọi thời đại. Nó cho thấy phẩm giá cao quý mà Thiên Chúa đã trao ban cho con người, vẻ đẹp của tình yêu và sự hiệp thông mà Ngài mong muốn, đồng thời mặc khải hậu quả nghiêm trọng của tội lỗi khi con người muốn sống xa rời Đấng Tạo Hóa. Tuy nhiên, trên tất cả, câu chuyện ấy còn là lời chứng về lòng thương xót của Thiên Chúa, Đấng không ngừng tìm kiếm con người ngay cả khi họ sa ngã và luôn mở ra con đường cứu độ qua Đức Giêsu Kitô, Đấng đã đến để phục hồi những gì tội lỗi đã làm tổn thương và dẫn đưa nhân loại trở về với sự sống đời đời.