Seth: Người con được Thiên Chúa ban thay thế Abel và khởi đầu dòng dõi trung tín

Sau khi Adam và Eva phạm tội và bị đuổi khỏi vườn Êđen, lịch sử nhân loại bước sang một chương mới đầy đau khổ. Những hậu quả của tội nguyên tổ nhanh chóng xuất hiện trong đời sống con người.

Biến cố đau thương nhất chính là việc Cain giết em mình là Abel.

Đó là vụ sát nhân đầu tiên trong lịch sử nhân loại được ghi lại trong Kinh Thánh.

Abel, người công chính đẹp lòng Thiên Chúa, đã bị chính người anh ruột sát hại vì lòng ghen ghét.

Cain sau đó phải rời bỏ quê hương và sống cuộc đời lưu lạc.

Đối với Adam và Eva, đây không chỉ là một bi kịch gia đình.

Họ mất đi một người con vì bạo lực.

Người con còn lại thì mang trên mình dấu ấn của tội ác và phải sống xa cách.

Tưởng như mọi hy vọng đã khép lại.

Thế nhưng Thiên Chúa không bỏ mặc nhân loại.

Ngài luôn mở ra những con đường mới giữa những đổ vỡ của con người.

Sách Sáng Thế kể:

"Adam ăn ở với vợ mình nữa. Bà sinh một con trai và đặt tên là Seth, vì bà nói: Thiên Chúa đã ban cho tôi một dòng dõi khác thay thế Abel, bởi vì Cain đã giết nó." (St 4,25)

Đây là lần đầu tiên Seth xuất hiện trong Kinh Thánh.

Tên Seth theo tiếng Do Thái có nghĩa là "được đặt vào", "được ban cho" hoặc "được chỉ định".

Chính Eva đã giải thích ý nghĩa ấy.

Bà nhìn Seth như món quà Thiên Chúa ban để thay thế Abel.

Điều này không có nghĩa Seth thay thế hoàn toàn con người hay giá trị của Abel.

Mỗi người đều là duy nhất trước mặt Thiên Chúa.

Nhưng qua Seth, Thiên Chúa cho thấy rằng sự dữ không thể phá hủy hoàn toàn kế hoạch của Ngài.

Cái chết của Abel không phải là dấu chấm hết.

Lòng ghen ghét của Cain không thể chiến thắng tình yêu Thiên Chúa.

Một lần nữa, Thiên Chúa cho thấy Ngài là Đấng có thể biến đau thương thành hy vọng.

Trong toàn bộ Kinh Thánh, Seth không được mô tả như một anh hùng hay một nhà lãnh đạo.

Chúng ta không đọc thấy những cuộc phiêu lưu, những chiến công hay những phép lạ liên quan đến ông.

Thậm chí, những chi tiết về cuộc sống cá nhân của Seth cũng rất ít.

Tuy nhiên, điều đó không làm giảm tầm quan trọng của ông.

Ngược lại, chính sự âm thầm ấy lại làm nổi bật một chân lý quan trọng trong lịch sử cứu độ.

Thiên Chúa không chỉ hoạt động qua những con người nổi bật.

Ngài cũng hoạt động qua những người bình thường, những người trung tín và âm thầm sống theo thánh ý Ngài.

Sau khi giới thiệu Seth, Kinh Thánh tiếp tục kể:

"Seth cũng sinh được một con trai và đặt tên là Enos. Bấy giờ người ta bắt đầu kêu cầu danh Đức Chúa." (St 4,26)

Đây là một câu ngắn nhưng mang ý nghĩa rất lớn.

Nhiều nhà chú giải Công giáo xem đây là dấu mốc quan trọng trong lịch sử nhân loại.

Sau những biến cố đau thương của tội lỗi và bạo lực, con người một lần nữa hướng lòng mình về Thiên Chúa.

Câu Kinh Thánh này cho thấy dòng dõi của Seth trở thành dòng dõi những người trung thành với Thiên Chúa.

Trong khi hậu duệ của Cain thường được mô tả như những người phát triển nền văn minh nhân loại nhưng ngày càng xa cách Thiên Chúa, thì dòng dõi của Seth được nhìn nhận như dòng dõi duy trì đức tin và lòng kính sợ Chúa.

Điều này không có nghĩa tất cả con cháu của Cain đều xấu hoặc mọi hậu duệ của Seth đều thánh thiện.

Kinh Thánh không hề nói như vậy.

Tuy nhiên, tác giả Sáng Thế muốn cho thấy sự tương phản giữa hai hướng sống.

Một bên là con đường tự mãn, đặt con người làm trung tâm.

Một bên là con đường tín thác và hướng về Thiên Chúa.

Seth trở thành biểu tượng cho con đường thứ hai.

Sách Sáng Thế chương 5 tiếp tục ghi lại gia phả của Seth.

Từ Seth sinh ra Enos.

Từ Enos sinh ra Kenan.

Tiếp đến là Mahalalel, Jared, Enoch, Methuselah, Lamech và Nôê.

Chính từ dòng dõi này mà Thiên Chúa chuẩn bị cho biến cố Hồng Thủy và công trình tái tạo thế giới qua ông Nôê.

Điều đó cho thấy vai trò đặc biệt của Seth trong lịch sử cứu độ.

Nếu không có Seth, gia phả dẫn đến Nôê sẽ không tồn tại.

Và nếu không có dòng dõi ấy, kế hoạch cứu độ mà Thiên Chúa từng bước thực hiện trong lịch sử nhân loại sẽ không được trình bày theo cách mà Kinh Thánh thuật lại.

Một điểm đáng chú ý khác là Tin Mừng Luca cũng nhắc đến Seth trong gia phả của Đức Giêsu.

Khi trình bày nguồn gốc nhân loại của Chúa Giêsu, thánh Luca viết:

"Con của Enos, con của Seth, con của Adam, con của Thiên Chúa." (Lc 3,38)

Việc Seth xuất hiện trong gia phả của Đức Giêsu không phải là một chi tiết ngẫu nhiên.

Nó cho thấy vị trí quan trọng của ông trong dòng lịch sử cứu độ.

Qua nhiều thế hệ, từ Seth đến Nôê, từ Nôê đến Abraham, từ Abraham đến vua Đavít và cuối cùng đến Đức Giêsu Kitô, Thiên Chúa vẫn trung thành với lời hứa cứu độ của Ngài.

Khi suy niệm về Seth, chúng ta cũng được mời gọi nhìn lại cách thức Thiên Chúa hành động trong lịch sử.

Con người thường chỉ chú ý đến những nhân vật nổi bật.

Chúng ta nhớ đến Môsê mở Biển Đỏ.

Nhớ đến Đavít đánh bại Goliath.

Nhớ đến các ngôn sứ lớn hay các vị tông đồ.

Nhưng Seth nhắc chúng ta rằng nhiều khi những mắt xích quan trọng nhất trong kế hoạch của Thiên Chúa lại là những con người sống âm thầm.

Ông không có những thành tích được ghi lại.

Không có bài diễn văn nổi tiếng.

Không có những chiến công vang dội.

Tuy nhiên, ông vẫn giữ một vị trí không thể thay thế trong lịch sử cứu độ.

Điều đó cũng đúng với đời sống Kitô hữu hôm nay.

Không phải ai cũng được kêu gọi làm những việc lớn lao trước mắt thế gian.

Nhiều người được mời gọi sống đức tin trong gia đình, nơi làm việc hoặc cộng đoàn cách âm thầm và trung thành.

Những việc nhỏ bé ấy có thể không được người khác biết đến.

Nhưng trước mặt Thiên Chúa, chúng có giá trị vô cùng lớn lao.

Seth còn là dấu chỉ của niềm hy vọng.

Sau cái chết của Abel, nhiều người có thể nghĩ rằng sự dữ đã chiến thắng.

Nhưng Thiên Chúa lại mở ra một con đường mới.

Đây là một chủ đề xuyên suốt toàn bộ Kinh Thánh.

Khi Abraham và Sara không có con, Thiên Chúa ban Isaac.

Khi dân Israel bị áp bức tại Ai Cập, Thiên Chúa sai Môsê đến giải thoát họ.

Khi nhân loại chìm trong tội lỗi, Thiên Chúa sai Con Một của Ngài đến cứu độ thế gian.

Thiên Chúa luôn có thể tạo nên sự sống mới từ những hoàn cảnh tưởng như tuyệt vọng nhất.

Seth là một trong những dấu chỉ đầu tiên của chân lý ấy.

Qua cuộc đời Seth, chúng ta cũng học được bài học về sự kiên trì trong đức tin.

Dòng dõi của ông không trở thành dòng dõi hoàn hảo.

Nhiều thế hệ sau đó vẫn phạm tội và sa ngã.

Tuy nhiên, giữa những bất trung của con người, Thiên Chúa vẫn tiếp tục thực hiện chương trình cứu độ của Ngài.

Điều đó nhắc chúng ta rằng lịch sử cứu độ không phải là câu chuyện về những con người hoàn hảo.

Đó là câu chuyện về lòng trung tín của Thiên Chúa đối với những con người yếu đuối.

Khi nhìn vào Seth, chúng ta không thấy một vị anh hùng theo tiêu chuẩn thế gian.

Chúng ta thấy một người cha của dòng dõi những người kêu cầu danh Chúa.

Một người âm thầm góp phần vào kế hoạch cứu độ mà Thiên Chúa đang thực hiện qua nhiều thế hệ.

Đó là một ơn gọi cao quý.

Ngày nay, nhiều Kitô hữu có thể cảm thấy đời sống mình quá bình thường.

Họ không làm những điều vĩ đại.

Không có những thành tựu nổi bật.

Không được nhiều người biết đến.

Thế nhưng Seth nhắc chúng ta rằng sự trung thành mới là điều quan trọng nhất.

Thiên Chúa không đánh giá con người dựa trên sự nổi tiếng hay quyền lực.

Ngài nhìn vào lòng trung tín.

Ngài nhìn vào đức tin.

Ngài nhìn vào tình yêu mà chúng ta dành cho Ngài và cho tha nhân.

Chính những điều ấy mới làm nên giá trị đích thực của một cuộc đời.

Cuộc đời của Seth xuất hiện rất ngắn trong Kinh Thánh nhưng lại mang ý nghĩa rất lớn trong lịch sử cứu độ. Ông là dấu chỉ cho thấy Thiên Chúa không bao giờ từ bỏ con người. Khi tội lỗi xuất hiện, Ngài mở ra con đường cứu độ. Khi sự dữ gây nên đổ vỡ, Ngài khơi dậy niềm hy vọng mới. Khi một cánh cửa khép lại, Ngài mở ra một con đường khác dẫn đến sự sống.

Ước gì khi suy niệm về Seth, mỗi người chúng ta biết tín thác hơn vào sự quan phòng của Thiên Chúa. Dù cuộc sống có những mất mát, thất vọng hay thử thách, chúng ta vẫn có thể tin rằng Thiên Chúa đang dẫn dắt lịch sử bằng tình yêu của Ngài. Và giống như Seth, chúng ta được mời gọi trở thành những con người âm thầm nhưng trung tín, để qua cuộc đời mình, kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa tiếp tục được thực hiện giữa thế giới hôm nay.