Ápraham: Cha của những người tin và người bạn của Thiên Chúa

Sau biến cố Đại Hồng Thủy và thời kỳ của ông Nôê, Kinh Thánh tiếp tục kể về sự phát triển của các dân tộc trên mặt đất. Tuy nhiên, tội lỗi vẫn tiếp tục hiện diện trong đời sống con người.

Biến cố Tháp Babel cho thấy nhân loại vẫn muốn đặt mình vào vị trí của Thiên Chúa.

Con người tìm kiếm vinh quang cho chính mình thay vì quy hướng về Đấng Tạo Hóa.

Trong bối cảnh ấy, Thiên Chúa thực hiện một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử cứu độ.

Ngài không bắt đầu bằng những đế quốc hùng mạnh hay những vị vua quyền lực.

Ngài chọn một con người bình thường.

Người đó là Abram, sau này được đổi tên thành Abraham.

Sách Sáng Thế cho biết Abram sinh ra tại Ur thuộc xứ Canđê, một vùng đất thuộc khu vực Lưỡng Hà cổ đại.

Ông sống trong một gia đình bình thường và không có dấu hiệu nào cho thấy mình sẽ trở thành một nhân vật vĩ đại trong lịch sử nhân loại.

Nhưng Thiên Chúa đã gọi ông.

Sách Sáng Thế ghi lại lời mời gọi ấy:

"Hãy rời bỏ xứ sở, họ hàng và nhà cha ngươi mà đi tới đất Ta sẽ chỉ cho ngươi." (St 12,1)

Đây là một trong những lời kêu gọi nổi tiếng nhất của Kinh Thánh.

Điều đặc biệt là Thiên Chúa không cho Abram biết toàn bộ kế hoạch.

Ngài không trình bày chi tiết hành trình phía trước.

Ngài chỉ yêu cầu ông lên đường.

Đức tin của Abram bắt đầu từ chính khoảnh khắc ấy.

Ông phải lựa chọn giữa sự an toàn quen thuộc và lời hứa của Thiên Chúa.

Ông phải từ bỏ nơi mình đang sống để bước vào một tương lai chưa biết.

Sách Sáng Thế kể:

"Ông Abram ra đi như Đức Chúa đã phán với ông." (St 12,4)

Câu văn ngắn gọn này diễn tả một trong những hành động đức tin vĩ đại nhất trong lịch sử cứu độ.

Abram không đòi bằng chứng.

Không yêu cầu bảo đảm.

Ông tín thác nơi Thiên Chúa.

Chính vì thế, Giáo hội nhìn nhận ông là mẫu gương đức tin cho mọi thế hệ.

Sau khi đến miền đất Canaan, Abram nhận được lời hứa đầu tiên từ Thiên Chúa.

Ngài hứa ban cho ông đất đai.

Ngài hứa làm cho dòng dõi ông trở nên đông đúc.

Ngài hứa rằng qua ông, mọi dân tộc trên mặt đất sẽ được chúc phúc.

Sách Sáng Thế ghi lại:

"Nhờ ngươi, mọi gia tộc trên mặt đất sẽ được chúc phúc." (St 12,3)

Lời hứa này mang ý nghĩa vô cùng lớn lao.

Nó không chỉ liên quan đến riêng Abram hay dân Israel.

Nó hướng đến toàn thể nhân loại.

Các Kitô hữu tin rằng lời hứa ấy được hoàn thành cách trọn vẹn nơi Đức Giêsu Kitô, Đấng xuất thân từ dòng dõi Ápraham và mang ơn cứu độ đến cho muôn dân.

Tuy nhiên, hành trình đức tin của Ápraham không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Ông cũng trải qua những lúc hoang mang, yếu đuối và thử thách.

Một trong những thử thách lớn nhất liên quan đến lời hứa về con cháu.

Thiên Chúa hứa sẽ làm cho dòng dõi ông đông như sao trời.

Nhưng năm tháng trôi qua mà ông vẫn không có con.

Sara, vợ ông, đã cao tuổi và son sẻ.

Điều này khiến lời hứa dường như không thể thực hiện được.

Có những lúc Ápraham tự hỏi bằng cách nào Thiên Chúa sẽ hoàn thành điều Ngài đã hứa.

Tuy nhiên, giữa những nghi nan của con người, Thiên Chúa vẫn trung thành.

Một đêm nọ, Thiên Chúa đưa Ápraham ra ngoài và phán:

"Hãy ngước mắt lên trời mà thử đếm các vì sao xem có đếm nổi không. Dòng dõi ngươi sẽ như thế đó." (St 15,5)

Sau đó, Kinh Thánh ghi lại một câu vô cùng quan trọng:

"Ông tin Đức Chúa, và vì thế Đức Chúa kể ông là người công chính." (St 15,6)

Đây là một trong những câu được các tác giả Tân Ước trích dẫn nhiều nhất.

Thánh Phaolô dùng chính câu này để giải thích rằng con người được nên công chính nhờ đức tin.

Không phải vì công trạng riêng.

Không phải vì sức mạnh bản thân.

Nhưng vì biết đặt trọn niềm tin nơi Thiên Chúa.

Đến thời điểm Thiên Chúa đã định, điều tưởng như không thể đã xảy ra.

Sara sinh một người con trai.

Đứa trẻ được đặt tên là Isaac.

Tên Isaac có nghĩa là "tiếng cười".

Đó là tiếng cười của niềm vui.

Tiếng cười của sự ngỡ ngàng trước quyền năng Thiên Chúa.

Tiếng cười của một lời hứa cuối cùng đã trở thành hiện thực.

Thế nhưng, thử thách lớn nhất trong cuộc đời Ápraham vẫn còn ở phía trước.

Một ngày kia, Thiên Chúa phán:

"Hãy đem con của ngươi, đứa con một yêu dấu của ngươi là Isaac, mà đi đến miền Moriah; tại đó hãy dâng nó làm lễ toàn thiêu." (St 22,2)

Đây là một trong những đoạn Kinh Thánh sâu sắc và khó hiểu nhất.

Thiên Chúa không muốn cái chết của Isaac.

Ngài không chấp nhận việc sát tế con người.

Điều Thiên Chúa muốn là thử thách đức tin của Ápraham.

Ngài muốn xem ông có đặt Thiên Chúa trên mọi sự hay không.

Isaac chính là đứa con của lời hứa.

Là niềm hy vọng của tuổi già.

Là tương lai của dòng tộc.

Thế nhưng Ápraham vẫn vâng phục.

Ông lên đường đến núi Moriah.

Khi Isaac hỏi:

"Lửa và củi đây rồi, còn chiên để làm lễ toàn thiêu đâu?" (St 22,7)

Ápraham trả lời:

"Thiên Chúa sẽ liệu." (St 22,8)

Đây là một trong những lời tuyên xưng đức tin đẹp nhất trong Kinh Thánh.

Khi Ápraham chuẩn bị dâng Isaac, thiên thần Chúa can thiệp.

Thiên Chúa ngăn ông lại.

Một con cừu đực được cung cấp để thay thế.

Qua biến cố ấy, Ápraham chứng tỏ lòng trung tín tuyệt đối với Thiên Chúa.

Giáo hội nhìn thấy nơi đây hình ảnh báo trước cuộc hiến tế của Đức Giêsu Kitô.

Isaac mang củi lên núi giống như Đức Giêsu mang thập giá.

Người con duy nhất được yêu dấu trở thành hình ảnh báo trước Con Một Thiên Chúa.

Núi Moriah sau này cũng gắn liền với khu vực Giêrusalem, nơi Đức Kitô thực hiện hy tế cứu độ.

Không phải ngẫu nhiên mà Tân Ước nhiều lần nhắc đến Ápraham.

Đức Giêsu nói với người Do Thái:

"Cha các ông là Ápraham đã hớn hở vì hy vọng được thấy ngày của tôi." (Ga 8,56)

Thánh Phaolô gọi ông là cha của mọi người tin.

Thư Do Thái ca ngợi ông như một mẫu gương phi thường của đức tin.

Thư Giacôbê dùng cuộc đời ông để minh chứng rằng đức tin chân thật luôn được thể hiện bằng hành động.

Qua đó, Ápraham trở thành chiếc cầu nối giữa Cựu Ước và Tân Ước.

Ông là tổ phụ của dân Israel.

Nhưng đồng thời cũng là cha thiêng liêng của mọi người tin vào Thiên Chúa.

Một trong những nét đẹp khác nơi Ápraham là đời sống cầu nguyện.

Ông thường xuyên dựng bàn thờ để thờ phượng Thiên Chúa.

Ông biết lắng nghe tiếng Chúa.

Ông biết đối thoại với Ngài.

Điều này thể hiện cách đặc biệt trong biến cố cầu thay cho thành Xơđôm.

Khi biết thành phố này sắp bị xét xử, Ápraham đã tha thiết cầu xin cho những người công chính sống trong đó.

Ông không thờ ơ trước số phận người khác.

Ông mang trái tim đầy lòng thương xót.

Qua cuộc đối thoại ấy, chúng ta thấy một Thiên Chúa công minh nhưng cũng giàu lòng nhân hậu.

Đồng thời thấy nơi Ápraham hình ảnh của người cầu nguyện cho tha nhân.

Giáo hội còn gọi Ápraham là "bạn hữu của Thiên Chúa".

Danh hiệu này diễn tả mối tương quan đặc biệt giữa ông với Chúa.

Ông không chỉ vâng phục như một người tôi tớ.

Ông sống trong sự thân tình với Thiên Chúa.

Ông tin tưởng nơi Ngài ngay cả khi không hiểu hết chương trình của Ngài.

Ông bước theo Chúa ngay cả khi con đường phía trước còn mờ mịt.

Chính vì thế, cuộc đời Ápraham vẫn tiếp tục là nguồn cảm hứng cho các Kitô hữu hôm nay.

Chúng ta cũng được Thiên Chúa mời gọi bước đi trong đức tin.

Nhiều khi chúng ta không nhìn thấy toàn bộ tương lai.

Không hiểu hết những biến cố xảy ra trong cuộc đời.

Không biết Thiên Chúa đang dẫn mình đi đâu.

Nhưng Ápraham dạy chúng ta rằng đức tin không phải là nhìn thấy tất cả.

Đức tin là tin tưởng vào Đấng đang dẫn đường.

Ông cũng dạy chúng ta rằng những lời hứa của Thiên Chúa có thể cần thời gian để hoàn thành.

Có những điều chúng ta phải chờ đợi nhiều năm.

Có những lời cầu nguyện tưởng như không được đáp lại.

Nhưng Thiên Chúa luôn trung thành với lời Ngài.

Ngài hành động theo thời gian và kế hoạch của Ngài.

Cuộc đời Ápraham là minh chứng sống động cho chân lý ấy.

Ngày nay, khi đọc lại câu chuyện của Ápraham, người tín hữu không chỉ gặp một nhân vật lịch sử sống cách đây hàng ngàn năm. Chúng ta gặp một người cha trong đức tin, một mẫu gương của lòng tín thác và sự vâng phục. Từ Ur đến Canaan, từ những lời hứa đầu tiên đến biến cố núi Moriah, toàn bộ cuộc đời ông là một hành trình bước đi với Thiên Chúa.

Ước gì khi suy niệm về Ápraham, mỗi người chúng ta biết can đảm rời bỏ những điều cản trở mình đến với Chúa, biết tín thác ngay cả khi không nhìn thấy con đường phía trước và biết kiên trì chờ đợi sự hoàn thành của những lời hứa Thiên Chúa dành cho cuộc đời mình. Giống như Ápraham, chúng ta được mời gọi trở thành những con người của đức tin, để qua cuộc sống hằng ngày, thế giới có thể nhận ra sự hiện diện của Thiên Chúa đang hoạt động giữa nhân loại.