Abel: Người công chính đầu tiên và chứng nhân của đức tin

Sau biến cố Adam và Eva phạm tội rồi bị trục xuất khỏi vườn Êđen, nhân loại bước vào một giai đoạn mới đầy khó khăn và thử thách. Con người không còn sống trong tình trạng công chính nguyên thủy như thuở ban đầu. Tội lỗi đã để lại những vết thương sâu đậm trong bản tính nhân loại.

Chính trong bối cảnh ấy, Kinh Thánh kể về những người con đầu tiên của Adam và Eva.

Người con đầu lòng là Cain.

Sau đó là Abel.

Sách Sáng Thế ghi lại cách đơn sơ:

"Bà lại sinh em của Cain là Abel. Abel làm nghề chăn chiên, còn Cain làm nghề trồng trọt." (St 4,2)

Đây là lần đầu tiên tên Abel xuất hiện trong Kinh Thánh.

Mặc dù bản văn chỉ dành vài câu ngắn ngủi để nói về ông, nhưng những gì được kể lại đã đủ để biến Abel thành một trong những nhân vật có ý nghĩa biểu tượng sâu sắc nhất trong toàn bộ lịch sử cứu độ.

Tên Abel trong tiếng Do Thái là "Hevel", thường được hiểu là hơi thở, làn khói hoặc điều gì đó mong manh, chóng qua.

Ý nghĩa ấy dường như báo trước cuộc đời ngắn ngủi của ông.

Abel xuất hiện trong Kinh Thánh, rồi nhanh chóng rời khỏi sân khấu lịch sử bởi bàn tay của chính người anh ruột mình.

Thế nhưng, cuộc đời ngắn ngủi ấy lại mang đến một bài học lớn lao cho mọi thế hệ.

Kinh Thánh cho biết Abel là người chăn chiên.

Trong bối cảnh Cựu Ước, nghề chăn chiên là một công việc quen thuộc và gần gũi.

Nhiều nhân vật quan trọng trong lịch sử cứu độ sau này cũng từng là những người chăn chiên như Abraham, Giacóp, Môsê hay vua Đavít.

Chính Đức Giêsu sau này cũng tự ví mình là Mục Tử Nhân Lành.

Tuy nhiên, điều khiến Abel được nhớ đến không phải vì nghề nghiệp của ông mà vì tương quan của ông với Thiên Chúa.

Một ngày kia, cả Cain và Abel đều dâng lễ vật lên Thiên Chúa.

Sách Sáng Thế kể:

"Abel thì dâng những con đầu lòng trong đàn vật của mình cùng với mỡ của chúng. Đức Chúa đoái nhìn đến Abel và lễ vật của ông." (St 4,4)

Chi tiết này mang ý nghĩa rất sâu sắc.

Abel không dâng những gì dư thừa hay kém giá trị.

Ông dâng những con đầu lòng, tức là những gì tốt đẹp nhất mà ông có.

Điều đó cho thấy lòng tôn kính và sự tín thác của ông đối với Thiên Chúa.

Thư gửi tín hữu Do Thái sau này giải thích:

"Nhờ đức tin, Abel đã dâng lên Thiên Chúa một lễ tế cao trọng hơn Cain." (Hr 11,4)

Chính đức tin là điều làm cho lễ vật của Abel trở nên đẹp lòng Thiên Chúa.

Thiên Chúa không cần đến của lễ vật chất.

Điều Ngài mong muốn là tấm lòng của người dâng lễ.

Abel hiểu điều đó.

Ông đến với Thiên Chúa bằng lòng tin tưởng và yêu mến.

Trong khi đó, Kinh Thánh cho biết Thiên Chúa không đoái nhìn đến lễ vật của Cain.

Điều này không có nghĩa Thiên Chúa thiên vị.

Ngài không yêu Abel hơn Cain.

Trái lại, Thiên Chúa yêu thương cả hai.

Tuy nhiên, Thiên Chúa nhìn thấy điều mà con người không nhìn thấy được.

Ngài nhìn thấy tận sâu trong tâm hồn.

Ngài thấy lòng tin của Abel và cũng thấy những thiếu sót nơi tâm hồn Cain.

Thay vì nhìn lại chính mình, Cain lại để cho lòng ghen tị lớn dần.

Anh không thể chấp nhận việc em mình được Thiên Chúa đoái nhận.

Sự ghen ghét ấy cuối cùng dẫn đến thảm kịch.

Sách Sáng Thế kể:

"Khi cả hai đang ở ngoài đồng, Cain xông đến giết em mình là Abel." (St 4,8)

Chỉ một câu ngắn ngủi nhưng chứa đựng cả một bi kịch của nhân loại.

Đây là vụ giết người đầu tiên được ghi lại trong Kinh Thánh.

Abel trở thành người đầu tiên bị sát hại.

Ông không chết vì chiến tranh.

Không chết vì tai nạn.

Không chết vì bệnh tật.

Ông chết vì lòng ghen ghét của chính người anh ruột thịt.

Qua câu chuyện này, Kinh Thánh cho thấy hậu quả khủng khiếp của tội lỗi.

Tội nguyên tổ không chỉ phá vỡ tương quan giữa con người với Thiên Chúa mà còn phá vỡ tình huynh đệ giữa con người với nhau.

Nếu nơi Adam và Eva, tội lỗi biểu hiện qua sự bất phục tùng Thiên Chúa, thì nơi Cain, tội lỗi tiếp tục phát triển thành bạo lực và sát nhân.

Abel trở thành nạn nhân đầu tiên của sự dữ trong lịch sử nhân loại.

Sau cái chết của Abel, Thiên Chúa nói với Cain:

"Tiếng máu của em ngươi từ đất kêu lên Ta." (St 4,10)

Đây là một trong những hình ảnh mạnh mẽ nhất của toàn bộ Cựu Ước.

Máu của Abel không bị lãng quên.

Sự bất công mà ông phải chịu không biến mất trong im lặng.

Thiên Chúa nghe thấy tiếng kêu của người vô tội.

Ngài nhìn thấy nỗi đau của những người bị áp bức.

Ngài không làm ngơ trước bạo lực và bất công.

Lời Kinh Thánh này đã trở thành niềm an ủi cho biết bao thế hệ tín hữu.

Nó khẳng định rằng không có đau khổ nào của người công chính bị Thiên Chúa quên lãng.

Không có giọt nước mắt nào rơi xuống vô ích trước mặt Ngài.

Điều đặc biệt là Abel không để lại một lời nào trong Kinh Thánh.

Ông không nói một câu nào.

Ông không để lại bất kỳ bài giảng nào.

Nhưng chính sự thinh lặng ấy lại làm nổi bật chứng tá đời sống của ông.

Abel không được nhớ đến vì những gì ông nói.

Ông được nhớ đến vì cách ông sống.

Đó là một lời nhắc nhở rằng đời sống thánh thiện nhiều khi có sức mạnh hơn mọi bài diễn văn.

Trong Tân Ước, Abel được nhắc đến nhiều lần như mẫu gương của người công chính.

Chính Đức Giêsu đã nói:

"Từ máu Abel là người công chính..." (Mt 23,35)

Đây là lần đầu tiên trong Kinh Thánh Abel được gọi rõ ràng là "người công chính".

Danh hiệu ấy vô cùng quan trọng.

Người công chính là người sống theo thánh ý Thiên Chúa.

Người đặt Thiên Chúa ở trung tâm cuộc đời.

Người sống bằng đức tin và lòng tín thác.

Abel trở thành hình mẫu đầu tiên của những người công chính trong lịch sử cứu độ.

Không chỉ thế, các Giáo phụ còn nhìn thấy nơi Abel hình ảnh báo trước Đức Giêsu Kitô.

Cả hai đều là người vô tội.

Cả hai đều bị giết bởi sự thù ghét.

Cả hai đều trở thành nạn nhân của tội lỗi người khác.

Cả hai đều đẹp lòng Thiên Chúa.

Tuy nhiên, giữa Abel và Đức Kitô cũng có một sự khác biệt rất lớn.

Máu của Abel kêu lên đòi công lý.

Trong khi đó, máu của Đức Kitô mang đến ơn tha thứ.

Thư gửi tín hữu Do Thái viết:

"Anh em đã tiến đến với Đức Giêsu... và máu được rảy ra còn nói hay hơn máu Abel." (Hr 12,24)

Máu của Abel tố cáo tội ác.

Máu của Đức Kitô cứu chuộc tội nhân.

Máu của Abel cho thấy hậu quả của tội lỗi.

Máu của Đức Kitô mở ra con đường cứu độ.

Chính vì thế, Abel thường được xem là hình bóng báo trước cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu.

Cuộc đời của Abel cũng là lời cảnh tỉnh cho thế giới hôm nay.

Nhiều thế kỷ đã trôi qua nhưng lòng ghen tị vẫn tồn tại.

Bạo lực vẫn tồn tại.

Sự thù ghét vẫn tồn tại.

Biết bao người vô tội vẫn tiếp tục trở thành nạn nhân của chiến tranh, áp bức và bất công.

Ở một mức độ nào đó, câu chuyện Cain và Abel vẫn đang lặp lại trong lịch sử nhân loại.

Mỗi khi con người để cho ích kỷ và ghen ghét thống trị tâm hồn, bi kịch của Cain lại xuất hiện.

Mỗi khi người vô tội bị tổn thương, hình ảnh của Abel lại được nhắc nhớ.

Đồng thời, Abel cũng dạy chúng ta về giá trị của việc thờ phượng Thiên Chúa.

Điều làm cho ông đẹp lòng Thiên Chúa không phải là giá trị vật chất của lễ vật.

Điều quan trọng là lòng tin và sự chân thành.

Đó cũng là điều mà người Kitô hữu được mời gọi sống mỗi ngày.

Thiên Chúa không chỉ nhìn vào những việc chúng ta làm.

Ngài còn nhìn vào động cơ và tình yêu ẩn chứa phía sau những việc ấy.

Một việc nhỏ được thực hiện với tình yêu có giá trị lớn hơn những hành động bề ngoài thiếu chân thành.

Cuộc đời Abel cũng nhắc chúng ta rằng sự công chính không phải lúc nào cũng được tưởng thưởng ngay lập tức ở đời này.

Abel sống đẹp lòng Thiên Chúa nhưng vẫn bị giết.

Ông không được hưởng một cuộc đời dài lâu hay thành công theo tiêu chuẩn thế gian.

Tuy nhiên, trước mặt Thiên Chúa, cuộc đời ông không hề thất bại.

Tên tuổi của ông được ghi vào lịch sử cứu độ.

Đức Giêsu nhắc đến ông.

Các Tông đồ nhắc đến ông.

Giáo hội tiếp tục nhắc đến ông qua nhiều thế hệ.

Điều đó cho thấy rằng giá trị đích thực của một cuộc đời không nằm ở thời gian dài hay ngắn, cũng không nằm ở danh vọng hay quyền lực, mà nằm ở sự trung thành với Thiên Chúa.

Ngày nay, khi suy niệm về Abel, người tín hữu được mời gọi nhìn lại chính mình.

Chúng ta có đang dâng cho Thiên Chúa những điều tốt đẹp nhất của mình hay không?

Chúng ta có biết vui mừng trước thành công của người khác hay đang để lòng ghen tị âm thầm lớn lên trong tâm hồn?

Chúng ta có đang sống như những người công chính giữa một thế giới nhiều bất công hay không?

Abel không để lại những lời nói nổi tiếng.

Ông cũng không thực hiện những phép lạ kỳ diệu.

Nhưng bằng chính đời sống đức tin và sự công chính của mình, ông đã trở thành một chứng nhân cho Thiên Chúa ngay từ buổi đầu của lịch sử nhân loại.

Khi nhìn vào cuộc đời Abel, mỗi người chúng ta biết học nơi ông lòng tín thác, sự chân thành trong việc thờ phượng và tinh thần sống công chính trước mặt Thiên Chúa. Để dù sống trong bất cứ hoàn cảnh nào, chúng ta cũng luôn đặt Chúa làm trung tâm đời mình và trở thành những chứng nhân trung thành của Tin Mừng giữa thế giới hôm nay.