Thánh Máccô: Người môn đệ đã đứng dậy sau vấp ngã để trở thành Thánh sử

Khi đọc Tân Ước, chúng ta dễ dàng bắt gặp tên của Thánh Phêrô, Thánh Phaolô hay các Tông đồ khác. Trong khi đó, Thánh Máccô xuất hiện khiêm tốn hơn. Ngài không thuộc nhóm Mười Hai Tông đồ và cũng không được biết đến như một nhà giảng thuyết nổi bật. Tuy nhiên, ảnh hưởng mà ngài để lại cho Giáo hội lại vô cùng lớn lao. Nhờ ngòi bút của Thánh Máccô, các thế hệ Kitô hữu có thể tiếp cận một trong những bản tường thuật sớm nhất về cuộc đời, sứ vụ, cái chết và sự phục sinh của Đức Giêsu Kitô.

Tên Do Thái của ngài là Gioan, còn Máccô là tên theo tiếng Latinh. Trong sách Công vụ Tông đồ, ngài thường được gọi là Gioan Máccô. Kinh Thánh cho biết mẹ của ngài tên là Maria, một phụ nữ có lòng tin mạnh mẽ và là thành viên quan trọng của cộng đoàn Kitô hữu đầu tiên tại Giêrusalem.

Sách Công vụ kể lại rằng sau khi được thiên thần giải thoát khỏi ngục tù, Thánh Phêrô đã tìm đến nhà bà Maria:

"Ông đến nhà bà Maria, mẹ của Gioan cũng gọi là Máccô, nơi khá đông người đang họp nhau cầu nguyện." (Cv 12,12)

Chi tiết này cho thấy gia đình của Máccô có mối liên hệ mật thiết với cộng đoàn tín hữu tiên khởi. Ngôi nhà của họ dường như là nơi quy tụ của các Kitô hữu trong thời kỳ Giáo hội còn non trẻ và phải đối diện với nhiều khó khăn, bách hại.

Chính trong môi trường đức tin ấy, Máccô lớn lên và dần cảm nhận được lời mời gọi phục vụ Tin Mừng. Ngài có cơ hội tiếp xúc với các Tông đồ, lắng nghe những lời chứng sống động về Chúa Giêsu và chứng kiến sự phát triển của cộng đoàn Kitô hữu đầu tiên.

Một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất đến cuộc đời Máccô là Thánh Barnaba. Trong thư gửi tín hữu Côlôxê, Thánh Phaolô cho biết Máccô là anh em họ của Barnaba. Chính Barnaba đã đưa người thanh niên này tham gia vào công việc truyền giáo.

Khi Thánh Phaolô và Barnaba thực hiện chuyến truyền giáo đầu tiên, Máccô đi cùng với vai trò trợ tá. Đó là cơ hội quý giá để một người trẻ được trực tiếp tham gia vào công cuộc loan báo Tin Mừng. Tuy nhiên, hành trình ấy không hề dễ dàng. Những khó khăn về đường sá, khí hậu, sự chống đối từ nhiều nơi và áp lực của công việc truyền giáo có lẽ đã vượt quá sức chịu đựng của người thanh niên còn ít kinh nghiệm này.

Sách Công vụ ghi lại một biến cố ngắn gọn nhưng quan trọng:

"Ông Gioan tách khỏi các ngài và trở về Giêrusalem." (Cv 13,13)

Kinh Thánh không cho biết lý do cụ thể của quyết định ấy. Có thể là vì nỗi nhớ nhà, sự mệt mỏi, nỗi sợ hãi hoặc những khó khăn mà ngài chưa đủ khả năng vượt qua. Dù nguyên nhân là gì, việc bỏ dở chuyến truyền giáo đã để lại hậu quả không nhỏ.

Khi chuẩn bị cho chuyến truyền giáo tiếp theo, Barnaba muốn tiếp tục đưa Máccô đi cùng. Tuy nhiên, Thánh Phaolô không đồng ý. Theo ngài, người đã từng bỏ cuộc giữa chừng chưa thích hợp để tiếp tục đảm nhận công việc đầy thử thách ấy.

Sách Công vụ kể lại:

"Hai bên bất đồng ý kiến gay gắt đến nỗi phải chia tay nhau." (Cv 15,39)

Đây là một trong những đoạn văn rất chân thực của Tân Ước. Giáo hội sơ khai không được trình bày như một cộng đoàn gồm những con người hoàn hảo không bao giờ mắc sai lầm. Ngay cả những vị Thánh lớn như Phaolô và Barnaba cũng có lúc bất đồng quan điểm.

Điều đáng quý là Thiên Chúa vẫn tiếp tục hoạt động giữa những giới hạn của con người.

Nếu câu chuyện của Máccô kết thúc ở đây, có lẽ chúng ta sẽ chỉ nhớ đến ngài như một người trợ tá từng bỏ cuộc giữa đường. Nhưng lòng thương xót của Thiên Chúa luôn mở ra những cơ hội mới.

Theo thời gian, Máccô trưởng thành hơn trong đức tin và trong đời sống phục vụ. Những gì xảy ra sau đó cho thấy Thánh Phaolô đã thay đổi cách nhìn về người cộng sự trẻ tuổi này.

Trong thư thứ hai gửi Timôthê, được viết vào giai đoạn cuối đời, Thánh Phaolô nói:

"Anh hãy đem Máccô đi cùng anh, vì cậu ấy giúp ích cho tôi trong công việc phục vụ." (2 Tm 4,11)

Đó là một lời chứng rất đẹp về sự trưởng thành của Máccô. Người từng bị xem là chưa đủ khả năng nay đã trở thành một cộng sự đáng tin cậy. Người từng bỏ cuộc giữa hành trình nay được chính vị Tông đồ dân ngoại nhìn nhận và quý trọng.

Câu chuyện ấy mang lại niềm hy vọng cho biết bao người Kitô hữu. Không ai được định nghĩa bởi những thất bại trong quá khứ. Điều quan trọng không phải là chúng ta đã vấp ngã bao nhiêu lần, nhưng là chúng ta có sẵn sàng đứng lên và tiếp tục bước đi hay không.

Bên cạnh mối liên hệ với Thánh Phaolô, Thánh Máccô còn có một tình bạn đặc biệt với Thánh Phêrô. Trong thư thứ nhất của mình, Thánh Phêrô gọi ngài bằng một danh xưng đầy tình cảm:

"Máccô, người con của tôi." (1 Pr 5,13)

Các nhà nghiên cứu Kinh Thánh cho rằng đây là cách diễn tả mối liên hệ thiêng liêng sâu sắc giữa hai người. Máccô có lẽ đã đồng hành với Thánh Phêrô trong nhiều giai đoạn quan trọng của sứ vụ.

Theo lời chứng của Thánh Papias vào đầu thế kỷ II, Máccô là người ghi lại những điều mình nghe từ Thánh Phêrô về cuộc đời và giáo huấn của Chúa Giêsu. Truyền thống này được nhiều Giáo phụ xác nhận và trở thành nền tảng cho niềm tin rằng Tin Mừng Máccô phản ánh rất gần lời chứng của vị Tông đồ trưởng.

Tin Mừng theo Thánh Máccô được nhiều học giả xem là sách Tin Mừng được viết sớm nhất trong bốn sách Tin Mừng. Tuy ngắn hơn các sách khác, nhưng đây là một tác phẩm giàu sức sống và có ảnh hưởng rất lớn đối với toàn bộ truyền thống Kitô giáo.

Khi đọc Tin Mừng Máccô, người ta dễ dàng cảm nhận được nhịp điệu nhanh và mạnh mẽ. Các biến cố nối tiếp nhau liên tục. Đức Giêsu xuất hiện như một Đấng luôn bận rộn với sứ mạng cứu độ. Ngài đi khắp nơi để giảng dạy, chữa lành bệnh tật, trừ quỷ và đem Tin Mừng đến cho dân chúng.

Tuy nhiên, điều làm nên nét đặc biệt của Tin Mừng Máccô không phải là số lượng các phép lạ được kể lại, nhưng là cách ngài trình bày căn tính của Đức Kitô.

Đối với Máccô, Chúa Giêsu không phải là một vị vua trần thế đến để thống trị bằng quyền lực. Ngài là Người Tôi Tớ của Thiên Chúa, Đấng đến để phục vụ và hiến mạng sống cho nhân loại.

Một trong những câu quan trọng nhất của toàn bộ Tin Mừng là:

"Con Người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ và hiến mạng sống làm giá chuộc muôn người." (Mc 10,45)

Câu nói ấy được xem như chìa khóa để hiểu toàn bộ sứ vụ của Đức Giêsu.

Ngài không tìm kiếm vinh quang cho bản thân.

Ngài không dùng quyền năng để thống trị người khác.

Ngài chọn con đường khiêm nhường, phục vụ và hy sinh.

Chính nơi thập giá, tình yêu của Thiên Chúa được bày tỏ cách trọn vẹn nhất.

Điều đáng chú ý là đỉnh cao của Tin Mừng Máccô không nằm ở một phép lạ ngoạn mục, nhưng ở chân thập giá. Khi Đức Giêsu trút hơi thở cuối cùng, một viên đại đội trưởng ngoại giáo đã thốt lên:

"Quả thật, người này là Con Thiên Chúa." (Mc 15,39)

Đó là lời tuyên xưng đức tin vang lên giữa đau khổ và sự hy sinh. Qua chi tiết ấy, Máccô muốn giúp người đọc nhận ra rằng vinh quang của Đức Kitô được biểu lộ qua tình yêu tự hiến chứ không phải qua quyền lực thế gian.

Nhìn lại cuộc đời của Thánh Máccô, chúng ta thấy chính ngài cũng đã sống điều mình viết. Từ một người trẻ còn thiếu kinh nghiệm, ngài trưởng thành qua những thử thách. Từ một người từng bỏ cuộc, ngài trở thành chứng nhân trung thành của Tin Mừng. Từ một trợ tá âm thầm, ngài trở thành tác giả của một cuốn sách đã nuôi dưỡng đức tin của hàng triệu tín hữu suốt hai ngàn năm qua.

Trong thế giới hôm nay, nhiều người cảm thấy thất vọng khi đối diện với những thất bại của bản thân. Có người từ bỏ những điều tốt đẹp chỉ vì một lần vấp ngã. Có người mất niềm tin vào chính mình vì những sai lầm trong quá khứ.

Cuộc đời của Thánh Máccô nhắc nhở chúng ta rằng Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi con người. Ngài luôn kiên nhẫn đồng hành và trao cho chúng ta cơ hội để bắt đầu lại. Điều quan trọng là biết khiêm tốn nhìn nhận giới hạn của mình và quảng đại cộng tác với ân sủng Chúa.

Giáo hội Công giáo mừng kính Thánh Máccô Thánh sử vào ngày 25 tháng 4 hằng năm.

Ngài được tôn kính là bổn mạng của nhiều cộng đoàn Kitô hữu trên thế giới, đặc biệt là thành Venezia (Venice) của nước Ý. Biểu tượng truyền thống gắn liền với Thánh Máccô là con sư tử có cánh, một trong bốn linh vật tượng trưng cho bốn Thánh sử. Hình ảnh này diễn tả sức mạnh của Tin Mừng, lòng can đảm của người môn đệ và uy quyền của Đức Kitô mà ngài đã trung thành loan báo.

Khi mừng lễ Thánh Máccô, Giáo hội không chỉ tưởng nhớ tác giả của một sách Tin Mừng, nhưng còn chiêm ngắm hành trình của một con người đã trưởng thành trong đức tin nhờ lòng thương xót của Thiên Chúa. Ngài là bằng chứng sống động rằng Thiên Chúa có thể làm nên những điều kỳ diệu nơi những con người biết đứng dậy sau thất bại và tiếp tục bước theo tiếng gọi của Ngài.

Ước gì gương sáng của Thánh Máccô giúp mỗi người chúng ta luôn biết tín thác vào Chúa trong những lúc yếu đuối, can đảm bắt đầu lại sau những lần vấp ngã và kiên trì sống sứ mạng mà Thiên Chúa đã trao phó. Nhờ đó, cuộc đời chúng ta cũng có thể trở thành một chứng tá sống động cho Tin Mừng giữa thế giới hôm nay.