Thánh Augustinô: Từ cuộc đời lầm lạc đến vị Tiến sĩ vĩ đại của Giáo hội

Khi nhắc đến các vị thánh lớn của Giáo hội, nhiều người thường nghĩ đến những con người thánh thiện ngay từ thuở nhỏ, những tâm hồn dường như không bị thế gian lôi kéo. Tuy nhiên, cuộc đời Thánh Augustinô lại hoàn toàn khác.

Ngài trở thành một trong những vị thánh vĩ đại nhất không phải vì chưa từng sa ngã, nhưng bởi vì ngài đã trải qua những cuộc chiến nội tâm dữ dội, đã từng lạc đường và cuối cùng đã tìm thấy Thiên Chúa bằng cả trái tim mình.

Chính vì thế, Augustinô trở thành nguồn cảm hứng đặc biệt cho những người đang tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống, cho những người từng vấp ngã và cho tất cả những ai khao khát gặp gỡ Thiên Chúa giữa những bộn bề của thế giới hôm nay.

Augustinô sinh ngày 13 tháng 11 năm 354 tại Tagaste, thuộc Bắc Phi, nay thuộc Algeria.

Cha ngài là Patricius, một người ngoại giáo trong phần lớn cuộc đời mình.

Mẹ ngài là Monica, người mà sau này Giáo hội tôn kính là Thánh Monica.

Chính bà Monica đã trở thành nhân vật có ảnh hưởng sâu sắc nhất trong hành trình đức tin của Augustinô.

Ngay từ nhỏ, Augustinô đã tỏ ra thông minh vượt trội.

Ngài có khả năng học tập xuất sắc và đặc biệt yêu thích văn chương, triết học cũng như nghệ thuật hùng biện.

Gia đình đặt rất nhiều kỳ vọng nơi cậu bé tài năng này.

Sau những năm học đầu tiên tại quê nhà, Augustinô được gửi đến Carthage, một trong những trung tâm văn hóa lớn của Đế quốc Rôma thời bấy giờ.

Chính tại đây, cuộc đời ngài bước sang một hướng hoàn toàn khác.

Trong tác phẩm Tự Thuật, Augustinô không ngần ngại kể lại những yếu đuối của tuổi trẻ.

Ngài thú nhận mình từng say mê danh vọng, thích được người khác ca ngợi và bị cuốn hút bởi những thú vui trần thế.

Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất được ngài kể lại là vụ trộm lê thời niên thiếu.

Giá trị của những quả lê không đáng kể.

Điều khiến Augustinô day dứt suốt đời không phải là hành động lấy cắp, mà là việc ngài nhận ra mình đã làm điều xấu chỉ vì thích thú với việc làm điều xấu.

Qua biến cố ấy, ngài suy tư rất sâu sắc về bản chất của tội lỗi và sự yếu đuối trong lòng con người.

Trong những năm thanh niên, Augustinô theo đuổi sự nghiệp học thuật và hùng biện.

Ngài sống với một phụ nữ mà ngài không kết hôn chính thức và có với bà một người con trai tên là Adeodatus.

Trong Tự Thuật, Augustinô không che giấu giai đoạn này của cuộc đời.

Ngài kể lại nó với sự chân thành hiếm thấy, như một người nhìn lại quá khứ dưới ánh sáng của lòng thương xót Thiên Chúa.

Một trong những điểm đáng chú ý nơi cuộc đời Augustinô là khát vọng tìm kiếm chân lý.

Ngài không phải là người sống buông thả vì ghét Thiên Chúa.

Ngược lại, ngài luôn thao thức trước những câu hỏi lớn của cuộc sống.

Con người từ đâu mà đến?

Mục đích cuộc đời là gì?

Sự dữ xuất hiện từ đâu?

Làm sao để tìm thấy hạnh phúc thật sự?

Chính những câu hỏi ấy đã đưa Augustinô đi qua nhiều trường phái tư tưởng khác nhau.

Có thời gian, ngài gia nhập phái Manikê.

Đây là một trào lưu tôn giáo cho rằng thế giới bị chi phối bởi hai thế lực đối nghịch là thiện và ác.

Ban đầu, học thuyết này hấp dẫn Augustinô vì dường như nó giải thích được vấn đề sự dữ.

Nhưng càng nghiên cứu, ngài càng nhận ra những điểm bất hợp lý.

Những câu trả lời mà ngài tìm kiếm vẫn chưa xuất hiện.

Sau đó, Augustinô chuyển đến Rôma rồi Milano để giảng dạy hùng biện.

Tại Milano, một biến cố quan trọng đã làm thay đổi cuộc đời ngài.

Ngài gặp Thánh Ambrôsiô, Giám mục Milano.

Ban đầu, Augustinô đến nghe Ambrôsiô giảng chỉ vì muốn thưởng thức tài hùng biện nổi tiếng của vị giám mục này.

Nhưng dần dần, ngài bị chinh phục bởi chiều sâu của đức tin Kitô giáo.

Qua những bài giảng của Ambrôsiô, Augustinô bắt đầu hiểu Kinh Thánh theo cách hoàn toàn mới.

Nhiều điều trước đây ngài cho là vô lý giờ đây trở nên sáng tỏ.

Trong khi đó, Thánh Monica vẫn không ngừng cầu nguyện cho con trai mình.

Suốt nhiều năm trời, bà kiên trì khóc lóc và cầu xin Thiên Chúa cho Augustinô được hoán cải.

Giáo hội thường nhắc đến Thánh Monica như mẫu gương của những người cha mẹ cầu nguyện cho con cái mình.

Những giọt nước mắt của bà cuối cùng đã sinh hoa kết quả.

Biến cố hoán cải nổi tiếng nhất của Augustinô xảy ra vào năm 386.

Trong Tự Thuật, ngài kể rằng mình đang ở trong một khu vườn, tâm hồn đầy giằng co.

Ngài biết mình cần đến với Thiên Chúa nhưng vẫn bị ràng buộc bởi những thói quen cũ.

Giữa lúc ấy, ngài nghe thấy tiếng một đứa trẻ hát:

"Hãy cầm lấy mà đọc. Hãy cầm lấy mà đọc."

Augustinô mở cuốn Thánh Kinh đang ở gần đó và đọc đoạn thư gửi tín hữu Rôma:

"Anh em đừng chè chén say sưa, đừng chơi bời dâm đãng, đừng cãi cọ ghen tương. Nhưng hãy mặc lấy Chúa Giêsu Kitô." (Rm 13,13-14)

Ngài viết rằng ngay khi đọc những dòng ấy, mọi bóng tối nghi ngờ trong tâm hồn dường như tan biến.

Đó là khoảnh khắc quyết định.

Augustinô chọn trao cuộc đời mình cho Thiên Chúa.

Năm 387, Augustinô lãnh nhận Bí tích Rửa tội từ tay Thánh Ambrôsiô tại Milano.

Đó là một trong những sự kiện quan trọng nhất của lịch sử Kitô giáo.

Không ai lúc ấy có thể ngờ rằng người tân tòng này sau này sẽ trở thành một trong những vị Tiến sĩ vĩ đại nhất của Giáo hội.

Sau khi trở về Bắc Phi, Augustinô sống đời cầu nguyện và nghiên cứu.

Ngài dự định sống một cuộc đời âm thầm.

Nhưng Thiên Chúa lại có kế hoạch khác.

Năm 391, ngài được phong linh mục.

Năm 395 hoặc 396, ngài trở thành Giám mục thành Hippo.

Ngài sẽ phục vụ cộng đoàn này cho đến cuối đời.

Trong vai trò giám mục, Augustinô nổi tiếng bởi lòng nhiệt thành mục vụ.

Ngài giảng dạy không ngừng.

Ngài chăm sóc người nghèo.

Ngài bảo vệ đức tin trước những lạc giáo đang xuất hiện.

Đồng thời, ngài cũng viết rất nhiều tác phẩm thần học có giá trị to lớn.

Trong số các tác phẩm của Augustinô, nổi tiếng nhất có lẽ là Tự Thuật.

Đây được xem là một trong những tác phẩm tự truyện đầu tiên của văn học phương Tây.

Nhưng Tự Thuật không đơn thuần là câu chuyện đời người.

Đó là lời cầu nguyện dài dâng lên Thiên Chúa.

Qua từng trang sách, người đọc thấy được hành trình của một tâm hồn đang tìm kiếm chân lý.

Chính trong tác phẩm này, Augustinô viết câu nổi tiếng:

"Lạy Chúa, Chúa dựng nên chúng con cho Chúa, và lòng chúng con mãi khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa."

Đây có lẽ là câu nói nổi tiếng nhất của ngài.

Nó diễn tả một chân lý nền tảng của Kitô giáo.

Con người được tạo dựng cho Thiên Chúa.

Mọi của cải, danh vọng hay lạc thú đều không thể lấp đầy khát vọng sâu thẳm nhất của trái tim con người.

Ngoài Tự Thuật, Augustinô còn viết tác phẩm đồ sộ Thành Đô Thiên Chúa.

Cuốn sách này được viết sau khi thành Rôma bị quân Goth chiếm năm 410.

Nhiều người cho rằng Kitô giáo là nguyên nhân khiến đế quốc suy yếu.

Augustinô đã phản bác quan điểm ấy và trình bày một tầm nhìn sâu sắc về lịch sử cứu độ.

Ngài phân biệt giữa "thành đô trần thế" và "Thành Đô Thiên Chúa".

Một bên được xây dựng trên tình yêu bản thân đến mức quên Thiên Chúa.

Một bên được xây dựng trên tình yêu Thiên Chúa đến mức quên chính mình.

Tư tưởng ấy tiếp tục ảnh hưởng mạnh mẽ đến thần học và triết học phương Tây suốt nhiều thế kỷ.

Augustinô cũng có những đóng góp quan trọng trong việc giải thích Kinh Thánh, thần học về ân sủng, tự do con người, tội nguyên tổ và đời sống thiêng liêng.

Nhiều giáo huấn của ngài đã trở thành nền tảng cho thần học Công giáo.

Chính vì thế, Giáo hội tôn phong ngài là Tiến sĩ Hội Thánh.

Tuy nhiên, điều khiến Augustinô được yêu mến không chỉ nằm ở trí tuệ xuất sắc.

Điều đặc biệt nơi ngài là sự khiêm nhường.

Dù là một thiên tài, ngài luôn ý thức rằng mọi sự tốt lành đều đến từ Thiên Chúa.

Dù nổi tiếng khắp nơi, ngài vẫn nhìn nhận mình là một tội nhân được lòng thương xót Chúa cứu độ.

Năm 430, khi thành Hippo bị quân Vandal bao vây, Augustinô lâm bệnh nặng.

Trong những ngày cuối đời, ngài dành nhiều thời gian cầu nguyện với các Thánh vịnh thống hối.

Ngài qua đời ngày 28 tháng 8 năm 430.

Thành Hippo rồi sẽ suy tàn theo dòng lịch sử.

Nhưng ảnh hưởng của Augustinô thì không.

Suốt hơn mười lăm thế kỷ, các tác phẩm của ngài vẫn được nghiên cứu trên khắp thế giới.

Các vị giáo hoàng, thần học gia và tín hữu vẫn tiếp tục học hỏi từ gia sản tinh thần mà ngài để lại.

Ngày nay, Thánh Augustinô vẫn là vị thánh đặc biệt gần gũi với nhiều người.

Ngài hiểu những cuộc chiến nội tâm.

Ngài hiểu cảm giác lạc lối.

Ngài hiểu những câu hỏi day dứt về ý nghĩa cuộc đời.

Ngài hiểu nỗi đau của việc tìm kiếm hạnh phúc nơi những điều không thể mang lại hạnh phúc thật.

Và chính vì đã trải qua tất cả những điều ấy, lời chứng của ngài trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Cuộc đời Thánh Augustinô cho thấy không ai ở quá xa lòng thương xót của Thiên Chúa. Dù con người có từng lạc đường đến đâu, Thiên Chúa vẫn có thể biến đổi họ thành khí cụ cho vinh quang của Ngài. Từ một thanh niên đam mê danh vọng và lạc thú, Augustinô đã trở thành một vị giám mục thánh thiện, một nhà thần học lỗi lạc và một trong những cột trụ của Giáo hội hoàn vũ.

Lễ kính Thánh Augustinô: ngày 28 tháng 8 hằng năm.

Ước gì khi suy niệm về cuộc đời Thánh Augustinô, mỗi người chúng ta biết can đảm tìm kiếm chân lý, biết mở lòng trước ân sủng của Thiên Chúa và biết tín thác vào lòng thương xót của Ngài. Bởi như chính Augustinô đã khám phá ra sau một hành trình dài, chỉ nơi Thiên Chúa mà thôi, trái tim con người mới tìm được bình an đích thực và niềm vui không bao giờ mất đi.